Μια σημαντική ανακάλυψη της ανθρώπινης ευφυΐας αποτελεί το γεγονός ότι ήδη στην παλαιολιθική περίοδο ο άνθρωπος χρησιμοποίησε το αγκίστρι για να πιάσει ψάρια.

aggistri1 - Η ανακάλυψη του αγκιστριούΑν η φαντασία μας μπορεί να συνειδητοποιήσει την κατάσταση του ανθρώπου αυτή την μακρινή περίοδο, η ανακάλυψη του αγκιστριού θ’ αποτελέσει μιαν έκπληξη.
Τα όπλα ρίψης είναι αναμφίβολα ένα καθαρό σημάδι της άσκησης του νου μπροστά στην αναγκαιότητα να βρεθούν κατάλληλα μέσα ώστε να νικηθεί η αντίσταση των ζώων που είναι πιο γρήγορα και δυνατά από τον άνθρωπο. Η ανακάλυψη του τόξου αυτή καθ’ αυτή, είναι μια υπέροχη διαπίστωση της ανθρώπινης εφευρετικότητας και μονάχα αυτή η κατασκευή του μικρόσωμου ανθρώπου της παλαιολιθικής εποχής μπορεί να συγκριθεί με την κατασκευή ενός εργαλείου, που, με βάση την παρατήρηση των συνηθειών του θηράματος, κάνει δυνατή την σύλληψη του.

Φαίνεται λοιπόν εκπληκτικό, το ότι ο άνθρωπος, παρατηρώντας τις συνήθειες των ζώων, που δεν ζουν στο περιβάλλον του, κατάφερε σ’ αυτό το στάδιο του πρωτόγονου πολιτισμού να μελετήσει και να κατασκευάσει ένα τόσο έξυπνο μέσο σύλληψης.
Φυσικά, λέγοντας αγκίστρι και γνωρίζοντας το καμπυλωτό σίδερο που χρησιμεύει για να πιάσει το ψάρι απ’ το στόμα, θα ενθουσιαζόμασταν λιγότερο αν παρατηρούσαμε την χοντρό-κομμένη μορφή των αγκιστριών που χρησιμοποίησε ο άνθρωπος την παλαιολιθική εποχή. Πρέπει όμως να έχουμε υπ’ όψη μας πως τα εργαλεία για την επεξεργασία του ξύλου και του πυρόλιθου δεν ήταν δυνατό να συμβάλουν στην κατασκευή τόσο λεπτών εργαλείων. Αυτό όμως που ενδιαφέρει είναι η σύλληψη της ιδέας, μιας και οι επόμενες τελειοποιήσεις δεν απαιτούν τόση φαντασία και διαίσθηση, όση η ανακάλυψη του εργαλείου.
Το αγκίστρι της παλαιολιθικής εποχής είναι ένα είδος σαΐτας με αντίθετες μύτες, φτιαγμένο πρώτα από φλοίδες πυρόλιθου, και αργότερα από κόκαλο. Μια αρκετή λεπτή σάγουλα κρατούσε την σαΐτα απ’ το κέντρο. Στο πέτρινο ή το κοκάλινο εργαλείο καρφωνόταν το δόλωμα που αποτελείτο από κρέας ψαριού, μαλάκια ή άλλα ορεκτικά για τα ψάρια.

aggistri2 - Η ανακάλυψη του αγκιστριούΟι μεγάλοι άρπαγες των νερών κατάπιναν το δόλωμα με αποτέλεσμα οι δυο αιχμές της σαΐτας να καρφώνονται στο λαιμό ή στο στομάχι του ψαριού. Στην συνέχεια ο ψαράς τραβούσε προσεκτικά την σάγουλα.
Συχνά πολλά ψάρια ξέφευγαν απ’ αυτό το χοντροκομμένο εργαλείο, που το μέγεθος του ήταν προσαρμοσμένο στον όγκο των συνηθισμένων ψαριών. Μ’ άλλα λόγια μόνον αυτά μπορούσαν να πιαστούν σ’ αυτό το πρωτόγονο αγκίστρι ενώ τα μικρότερα ή μεγαλύτερα ξέφευγαν εύκολα.
Τα μοντέρνα ατσάλινα αγκίστρια έστω και τα πολύ λεπτοκαμωμένα μπορούν να συγκρατήσουν ψάρια με αξιόλογο μέγεθος και βάρος. Τα πρώτα αγκίστρια δεν έδιναν στον ψαρά τόση σιγουριά. Όμως τα νερά ήταν τόσο πλούσια από ψάρια ώστε αυτά που ξέφευγαν δεν στενοχωρούσαν και πολύ τον ψαρά, που μπορούσε πρακτικά να πιάσει όσα ήθελε.
Παρά την τόση αφθονία των ψαριών που διευκόλυνε φοβερά το ψάρεμα, ο πρωτόγονος άνθρωπος προσπάθησε με κάθε τρόπο να τελειοποιήσει την εφεύρεση του. Βλέπουμε λοιπόν αγκίστρια που αποτελούνται από ένα λεπτό κομμάτι ξύλο, όπου κάθετα σφηνωμένη είναι μια κοκάλινη αιχμή. Ανάμεσα στα εργαλεία που βρέθηκαν σε σπήλαια είναι αγκίστρια ακόμα πιο τελειοποιημένα, κατασκευασμένα μόνο από πυρόλιθο μέχρι που συναντάμε κομμάτια που ήδη έχουν χοντρικά την μορφή πραγματικού αγκιστριού. Το υλικό που χρησιμοποιήθηκε περισσότερο την εποχή της πέτρας ήταν αναμφισβήτητα το κόκαλο κι ακόμα περισσότερο φλοίδες από κέρατα άγριων ζώων. Αυτό το υλικό με μεγάλη αντοχή κι εύκολο στην κατεργασία υπήρξε η πιο πολύτιμη εφαρμογή για την κατασκευή αγκιστριών.
Σύγχρονα με την τελειοποίηση αυτού του εργαλείου, επισημαίνεται και μια καλύτερη κατασκευή στα σχοινιά και τις σάγουλας από φυτικές ίνες. Κανένα υπόλειμμα απ’ αυτές τις ίνες και την επεξεργασία τους δεν έζησε μέχρι τις μέρες μας μιας και πρόκειται για υλικό που καταστρέφεται με την πάροδο του χρόνου. Πάντως μπορούμε να καταλάβουμε αυτή την τελειοποίηση στην επεξεργασία των φυτικών ινών, απ’ το ίδιο το σχήμα των αγκιστριών στην τελευταία περίοδο της παλαιολιθικής εποχής, καθώς και από τα καθαρά ίχνη, πάνω σε μερικά απ’ αυτά, από κόμπους με υλικό επεξεργασμένο λεπτά.

aggistri4 - Η ανακάλυψη του αγκιστριούΟ μοντέρνος ψαράς που ψαρεύει πεταχτάρι με ψεύτικο δόλωμα από μέταλλο ή πλαστικό θα μείνει έκθαμβος, όταν μάθει ότι τεχνητά δολώματα ήδη είχαν χρησιμοποιηθεί την τελευταία περίοδο της παλαιολιθικής εποχής κι ακόμα περισσότερο την νεολιθική εποχή. Αυτά τα δολώματα αποτελούνταν από λεπτές πλάκες κόκαλου, ατρακτοειδούς σχήματος, εφοδιασμένες μ’ αγκίστρια ή ακίδες για να πιάνουν το ψάρι που τσίμπαγε.
Οι λαοί, που ακόμα και σήμερα μπορούν αρκετά εύκολα να συγκριθούν με τους προγόνους μας της εποχής της πέτρας, οι Εσκιμώοι των πόλων, χρησιμοποιούν με μεγάλη μαεστρία και καλά αποτελέσματα τεχνητά δολώματα από κοκάλινες πλάκες που όταν κινούνται στο νερό, μοιάζουν με μικρό ψάρι που φεύγει. Αυτό το αρκετά έξυπνο τέχνασμα χρησιμοποιούσαν επίσης οι φυλές των Ινδιάνων της Βόρειας Αμερικής κι ιδιαίτερα αυτές, στα εδάφη του Καναδά, που περισσότερο ψάρευαν παρά κυνηγούσαν.
aggistri5 300x145 - Η ανακάλυψη του αγκιστριούΑν κι η ανακάλυψη του τεχνητού δολώματος αποτελεί μια εκπληκτική πρόοδο του ανθρώπινου νου, είμαστε της γνώμης ότι καμιά ανακάλυψη σ’ αυτόν τον τομέα δεν αποτέλεσε μεγαλύτερη απόδειξη της ανθρώπινης ευφυΐας όσο η ανακάλυψη του αγκιστριού, θεωρώντας ότι το τεχνητό δόλωμα είναι μια απλή, έστω και αν είναι υπέροχη, τελειοποίηση της αρχικής εφεύρεσης.

Πηγή παγκόσμια εγκυκλοπαίδεια ψαρέματος

Share