715 300x198 - Στο Helsingborg της Σουηδίας.Είναι στιγμές στη ζωή μας όπου τυχαία γεγονότα μπορεί να μας υπαγορεύουν να αλλάξουμε τόπο –έστω και για λίγο- όχι όμως και συνήθειες.
Ένα από αυτά, με έστειλε αρχές Ιουλίου στο Helsingborg της Σουηδίας. Πρόκειται για ένα παραθαλάσσιο μέρος νότιο-δυτικά της χώρας, μόλις 20 λεπτά με πλοίο από τις ακτές της Δανίας και το γειτονικό Helsingor. (φώτο map)

Ο καιρός αυτή τη περίοδο είναι εξαιρετικά άστατος, η βροχή, τα σύννεφα, ο ήλιος και ο αέρας εναλλάσσονται με απίστευτη ταχύτητα, γεγονός που σε υποχρεώνει να είσαι κατάλληλα προετοιμασμένος βγαίνοντας από το σπίτι σου εάν δεν θέλεις να γίνεις μούσκεμα από τη βροχή, να ιδρώσεις από τη ζέστη ή να παγώσεις από το ξαφνικό βοριαδάκι, στην επόμενη μία ώρα!

716 300x201 - Στο Helsingborg της Σουηδίας.Το λιμάνι του Helsingborg, χωρίζεται στα δύο, το νότιο λιμάνι το οποίο εξυπηρετεί τα εμπορικά πλοία τα κρουαζιερόπλοια και φυσικά τα πλοία της γραμμής Helsingborg – Helsingor και το βόρειο, το οποίο μοιάζει με μεγάλη μαρίνα η οποία φιλοξενεί κυρίως ιστιοπλοϊκά σκάφη, μικρά κότερα και τα ποιο ενδιαφέροντα– για εμένα – «ψαράδικα» σκάφη όπως το  M/S Vandia, το M/S Ellinor και το M/S Emma, τα οποία πραγματοποιούν αυτή τη περίοδο, καθημερινά, τρία τετράωρα αλιευτικά ταξίδια (Στις 8:00, στις 13:00 και στις 17:30).  (Φώτο port)
Με αυτό τον τρόπο, κάθε επίδοξος ψαράς έχει τη δυνατότητα να βρεθεί κοντά στη θάλασσα και να ζήσει την εμπειρία του ψαρέματος στα Σουηδικά νερά.

Να με λοιπόν, σχεδόν σαράντα πέντε λεπτά πριν από την ώρα αναχώρησης, να βρίσκομαι μπροστά στο M/S Vandia και προς έκπληξή μου το σκάφος να είναι ήδη γεμάτο από άλλους «άρρωστους», παρά το γεγονός ότι η ώρα ήταν μόλις 7:15 πμ και η ημέρα Κυριακή και παγωμένη! (photo Vandia)

Το προηγούμενο απόγευμα, μέσω τηλεφώνου είχα κάνει κράτηση δύο θέσεων για το συγκεκριμένο ταξίδι, οπότε δεν μου έκανε καμία εντύπωση που ο υπεύθυνος του σκάφους οδήγησε εμένα και ένα φίλο μου εκ Γαλλίας, απευθείας στο μέρος του πλοίου από όπου θα ψαρεύαμε και όπου δύο καλάμια ήταν ήδη αρματωμένα και τοποθετημένα στη θέση τους (το συγκεκριμένο δεν μου έκανε και μεγάλη εντύπωση, αφού η οργάνωση και η τάξη των Σουηδών είναι παροιμιώδης).

720 300x201 - Στο Helsingborg της Σουηδίας.Το κόστος του τετράωρου ταξιδιού είναι 180 Σουηδικές Κορώνες (περίπου 20 ευρώ), ενώ εάν το επιθυμείς μπορείς να νοικιάσεις τον εξοπλισμό για το ψάρεμα (καλάμι, μηχανάκι, ψεύτικο ψαράκι και μια τριάγκιστρη αρματωσιά τσαπαρί) έναντι 70 Σουηδικών Κορωνών (κάτι λιγότερο από 9 ευρώ). Τα κυριότερα θηράματα αυτή τη περίοδο είναι οι ρέγκες (sill στα σουηδικά), τα σκουμπριά (makrill) και φυσικά οι μπακαλιάροι (torskar).

Στις οκτώ ακριβώς το πλοίο ξεκίνησε για το ταξίδι του, πολλές ώρες αργότερα από την εκκίνηση του ταξιδιού του δικού μου ενθουσιασμού ο οποίος με είχε κρατήσει σχεδόν ξάγρυπνο όλη τη προηγούμενη νύκτα.
Μετά από δέκα περίπου λεπτά ο κυβερνήτης του σκάφους ανακόπτοντας ταχύτητα και κάνοντας ένα μικρό κύκλο ανήγγειλε από το μεγάφωνο ότι από το βυθόμετρο έβλεπε ένα κοπάδι ψάρια στα «μεσόνερα» (περίπου 10μέτρα βάθος) οπότε κλείνοντας τελείως τις μηχανές έδωσε το σύνθημα για να βραχούν οι αρματωσιές για πρώτη φορά εκείνο το πρωί.

Ο ενθουσιασμός από τη μία και το άμεσο κτύπημα των ψαριών στις αρματωσιές μας, εκτίναξαν την αδρεναλίνη στα ύψη. Οι πρώτες ρέγκες καθώς και τα πρώτα πρασσινόραχα σκουμπριά άρχισαν να κάνουν την εμφάνισή τους. Αν και στα δικά μας αγκίστρια είχαν πιαστεί σκουμπριά τα οποία μετά βίας έφταναν τα 25 εκατοστά, υπήρξαν άλλα τα οποία ξεπερνούσαν τα 40!
Μετά από 10 περίπου λεπτά και αφού τα ψάρια εξαφανίστηκαν από την οθόνη του βυθομέτρου, ο κυβερνήτης σήμανε τη λήξη της προσωρινής στάσης, οι πετονιές μαζεύτηκαν και το πλοίο ξεκίνησε ξανά, δυτικά.

Ρίχνοντας μία ματιά γύρω μου αντιλήφθηκα ότι ο Γάλλος και εγώ ήμασταν οι μόνοι που δεν είχαμε προμηθευτεί πλαστικά τελάρα για να εναποθέτουμε τα ψάρια που πιάναμε, όχι γιατί δεν τα είχαμε δει στην αρχή, αλλά επειδή πιστεύαμε ότι ως οι πλέον αρχάριοι στο συγκεκριμένο ψάρεμα θα ήταν ντροπή να τα επιστρέψουμε στο τέλος του ταξιδιού άδεια!
Με περισσότερη αυτοπεποίθηση αυτή τη φορά, πήραμε δύο τελάρα από μία στοίβα και αφού τα γεμίσαμε με θαλασσινό νερό βαπτίσαμε μέσα τους «καρπούς» της πρώτης «τουφεκιάς».

718 - Στο Helsingborg της Σουηδίας.Σύμφωνα με το κυβερνήτη το μεγαλύτερο σκουμπρί που έχει πιαστεί στη Σουηδία (αποτελεί και ρεκόρ) είχε βάρος 3.464 γραμμάρια και μήκος 67 εκατοστά στην περιοχή του Marstrand το 1998. Το συνηθισμένο μέγεθος είναι μεταξύ 20-40 εκατ. Αναφορικά με τις ρέγκες, το ρεκόρ Σουηδίας είναι τα 46 εκατοστά μήκος και πιάστηκε πριν από 20 περίπου χρόνια.

Κάνοντας ένα μικρό γύρω στο σκάφος, χάζευα τη ψαριά των «συναδέλφων» καθώς και τον εξοπλισμό τους. Μικρά σκληρά καλάμια που το ύψος τους δεν ξεπερνούσε τα δύο μέτρα, με υπερυψωμένα ατσάλινα δακτυλίδια. Μηχανισμοί σταθερής μπομπίνας φορτωμένοι με πενηντάρες πετονιές. Διάφορα ψεύτικα ψαράκια σε μεγάλη γκάμα χρωμάτων και σχεδίων, στο σύνολο τους όμως  σχετικά βαριά για τα τοπικά νερά (150-200 γραμμάρια). Ο σκοπός ένας, να φτάσουν όσο το δυνατόν συντομότερο στον πυθμένα, κάθετα. Οι μπακαλιάροι είναι γνωστό ότι δεν κυνηγούν το θήραμα τους για μεγάλη απόσταση, σε αντίθεση με τις ρέγκες και τα σκουμπριά που «φουντάρουν» σε ότι κινείται με ταχύτητα (οπότε και η τεχνική του ψαρέματος τσαπαρί έχει νόημα), εκείνοι αντιθέτως αρέσκονται στο να σουλατσάρουν στον πυθμένα περιμένοντας να τους πέσει το φαγητό στο στόμα, άντε και ένα-δύο μέτρα πιο πέρα.

Συνεπώς η συγκεκριμένη τεχνική απαιτεί το δόλωμα να σέρνεται σχεδόν στον πάτο, λίγο μπρος λίγο πίσω και αυτό είναι όλο. Όλα τα υπόλοιπα έρχονται από μόνα τους, ένα ξαφνικό βάρος και η μύτη του καλαμιού σε παραβολή.

Οι μπακαλιάροι δεν είναι μαχητικά ψάρια, χρησιμοποιούν μόνον το βάρος τους για να ξεφύγουν (είτε μπακαλιάρος είτε πλαστική σακούλα με νερό, το ίδιο και το αυτό). Η προσπάθεια έγκειται στο να σηκώσεις το ψάρι από το βυθό, 30-40 μέτρα κάθετα. Μόνον όταν ξενερίσει το ψάρι και αντικρίσει το βλέμμα του «ξαναμμένου» ψαρά και θηρευτή του, ίσως κάνει μία κίνηση να επιστρέψει στα βάθη, αλλά ακόμη και τότε θα γίνει με αργή και καθόλου σπασμωδική κίνηση. Στη παράσταση δίνει τέλος ο «άπονος» γάντζος του βοηθού καταστρώματος, μιας και η απόσταση από τη θάλασσα έως τη «θέση μάχης» δεν επιτρέπει καν τη σκέψη για προσπάθειες «ανέλκυσης» μόνο με τη βοήθεια του καλαμιού.

Μετά  από δύο στάσεις για τον ίδιο τύπο ψαρέματος (τσαπαρί στα μεσόνερα) και με τους ίδιους «πελάτες», ο κυβερνήτης ανακοίνωσε την εμφάνιση μεγαλύτερων ψαριών στον πυθμένα της θάλασσας, στα 35 μέτρα βάθος. Παρόλο που όλοι φουντάραμε τα «ψεύτικα» ταυτόχρονα, μόνον όσοι καθόντουσαν δεξιά μου ευτύχησαν να δουν την παραβολή στα καλάμια τους και τους πρώτους μπακαλιάρους στα καφάσια τους. Τότε ήταν που πέρασαν από το μυαλό μου οι παρακάτω σκέψεις:
Α) τελικά δεν αρκεί μόνον η τύχη του πρωτάρη,
Β) τη χαρά θα έκανα εάν έπιανα ένα τέτοιο ψάρι, και
Γ) να μην ξεχάσω να φωτογραφηθώ με τους μπακαλιάρους του διπλανού μου για να κάνω το «κομμάτι» μου στη γυναίκα μου, που ούτως ή άλλος δεν θα με πιστέψει, καθώς και σε γνωστούς και φίλους.

719 225x300 - Στο Helsingborg της Σουηδίας.Ο «άκαρδος» καπετάνιος σήμανε τέλος της προσωρινής στάσης (λόγο της εξαφάνισης των ψαριών από το monitor) και έβαλε πλώρη για τον επόμενο σταθμό. Μετά από ένα δεκάλεπτο, όσο κράτησε δηλαδή ο ζεστός καφές και το hot dog, που ευτυχώς φτιάχνουν στο καράβι, καθώς επίσης και το χάζεμα των «ξένων» μπακαλιάρων, φτάσαμε σε ένα μέρος όπου βρισκόντουσαν ήδη 5-6 μικρές βάρκες και 3 ακόμη αλιευτικά του ιδίου μεγέθους με το δικό μας. Από τα γράμματα στη πλώρη κατάλαβα ότι τα δύο εξ αυτών ήταν από την Δανία και το τρίτο από το τη Γερμανία (προφανώς σε ταξίδι Σαββατο-Κύριακου) αλλά όλα με τον ίδιο σκοπό… το «ψαρο-τουρισμό».

Για άλλη μία φορά τα ψεύτικα πήραν την κατιούσα και αυτή τη φορά πριν καλά-καλά συνειδητοποιήσω ότι το ψαράκι πάτωσε, το καλάμι μου έγινε 300 κιλά ή έτσι τουλάχιστον νόμιζα, αφού τέτοιο βάρος δεν είχα ξανά-αισθανθεί τα τελευταία δύο χρόνια που ασχολούμαι αποκλειστικά με το «εγγλέζικο» ψάρεμα. Η αδρεναλίνη και ο πανικός με έκανε να τα χάσω και βάλθηκα να προσπαθώ να «ξεβουρκόσω» το μπακαλιάρο απλά γυρίζοντας το μηχανισμό του καλαμιού μου! Όταν συνειδητοποίησα ότι δεν ήταν χαλασμένο το μηχανάκι μου, αλά δεν «στρόφαρε» διότι το βάρος του ψαριού και το βάθος ήταν τέτοια που δεν του το επέτρεπαν, άρχισα να πραγματοποιώ την ορθολογική κίνηση με το σήκωμα του καλαμιού για να ανέβει το ψάρι και το μάζεμα της πετονιάς στο κατέβασμα.

Πρέπει να πήρε κανένα τρίλεπτο (ο χρόνος σε αυτές τις περιπτώσεις είναι ούτως ή άλλος σχετικός) έως ότου ο γάντζος και το ψάρι να γίνουν ένα. Ο Γάλλος δίπλα μου, όλη την ώρα προσπαθούσε να μου δώσει  συμβουλές και παροτρύνσεις στα αγγλικά (με αυτή την αστεία προφορά που έχουν όσοι Γάλλοι θέλουν να μιλήσουν αγγλικά – και δεν είναι και πολλοί, αυτοί που θέλουν να μιλήσουν άλλη γλώσσα πέραν της Γαλλικής) ώστε να μην χάσω το ψάρι, οπότε και την ευκαιρία για δείπνο το βράδυ στο σπίτι του με τους λοιπούς της παρέας (άλλωστε τη αξία έχει το μεγάλο ψάρι άμα δεν το φας με καλή παρέα, «απίστευτες» ιστορίες και καλό κρασί). Με αυτά – και με αυτά δεν ασχολήθηκε καθόλου με το καλάμι του το οποίο ενώ είχε μαζέψει, για να μην μπερδευτούμε, και τοποθετήσει στη βάση του είχε ξεχάσει να ασφαλίσει με αποτέλεσμα το ψεύτικο ψαράκι του να βρίσκεται «ξαπλωμένο» κάπου στον βυθό.

Μοναχά όταν είδε το μπακαλιάρο μου να «τσακώνεται» με τα σκουμπριά και τις ρέγκες στο τελάρο μου, αντιλήφθηκε το γεγονός και προσπάθησε να μαζέψει το ψεύτικο του, αλλά μάταια. Όταν «νετάρισε» η πετονιά δημιουργήθηκε μεγάλη παραβολή στο σκληρό καλάμι του, αλά μέχρι εκεί. «Σκάλωσα» μου είπε – με την αστεία προφορά του – και πριν προλάβω να τον «συλλυπηθώ», πετάχτηκε ο διπλανός μου και είπε ότι πρόκειται σίγουρα για μεγάλο μπακαλιάρο μιας και δεν υπάρχουν στο βυθό σκαλώματα – αφού υπάρχει μόνο άμμος.

Τώρα που το σκέπτομαι ποιο ψύχραιμα σε κάποιο κανάλι του συνδρομητικού είχα δει κάποιο ντοκιμαντέρ για τη κατασκευή της γέφυρας που ενώνει τη Δανία με τη Σουηδία (ναι, υπάρχει τέτοια γέφυρα, δεν είναι μόνο το Ρίο-Αντίρριο) όπου οι κατασκευαστές αντιμετώπισαν τεράστιο πρόβλημα λόγο του αμμώδους βυθού που εγκυμονούσε προβλήματα στη στατικότητα της γέφυρας.
721 - Στο Helsingborg της Σουηδίας.
Δευτερόλεπτα μετά ο βοηθός καταστρώματος (ο τύπος με το γάντζο) βρέθηκε δίπλα στο Γάλλο και αφού πήρε λίγα μέτρα πετονιά από το καρούλι την έδεσε μπροστά του, στη κουπαστή του πλοίου. «Τώρα είναι μόνο το ψάρι και η πετονιά» είπε. Η αγωνία μας δεν κράτησε και πολύ, δυστυχώς το ψάρι «έκοψε» και ο Γάλλος έφερε επάνω μόνο το χοντρό στριφτάρι. Λίγα λεπτά αργότερα και πριν αλλάξουμε θέση ο μεγαλύτερος μπακαλιάρος της ημέρας «ξάπλωσε» στο κατάστρωμα. Ζύγιζε περισσότερο από 12 κιλά και είχε περίπου το μπόι του θηρευτή της.

Ο φίλος μου, είμαι σίγουρος ότι, κάθε βράδυ βλέπει στον ύπνο του το ψάρι που δεν «έφερε» και εμένα που ήμουν παρόν θα με φάει η περιέργεια περί του μεγέθους του συγκεκριμένου μπακαλιάρου, διότι μπακαλιάρος ήταν σίγουρα.
Στο τέλος της ημέρας είχαμε καταφέρει να πιάσουμε τέσσερις μπακαλιάρους (περίπου 2 κιλά/τεμάχιο) και καμιά δεκαπενταριά σκουμπριά και ρέγκες.

Στο μεσοδιάστημα από το τελευταίο σημείο ψαρέματος έως το λιμάνι, χαζεύαμε τους «ειδικούς» στο καθάρισμα/φιλετάρισμα των ψαριών (σημ. ότι από το μπακαλιάρο κρατούσαν μόνο το φιλέτο, όλο το άλλο πήγαινε στους γλάρους ή επέστρεφε στη θάλασσα). Προσπαθήσαμε να κάνουμε το ίδιο αντιγράφοντας τους, με σχετικά καλό αποτέλεσμα, άλλωστε το μεγαλύτερο ρόλο στη διαδικασία τον παίζει το καλό μαχαίρι. Το φιλετάρισμα ξεκινά με το κόψιμο του κεφαλιού και το καθάρισμα των εντόσθιων (τα οποία αποτελούν «τρελό» μεζέ για τα γλαροπούλια που ακολουθούν το σκάφος κατά τη διάρκεια του πλου) και συνεχίζεται ως εξής:

Αρχικά κάνουμε μία τομή στη ράχη του ψαριού από άκρη σε άκρη, εν συνεχεία εισάγουμε το μαχαίρι στο ύψος της μέσης και αφού περάσει πέρα – πέρα κόβουμε παράλληλα με τη ραχοκοκαλιά προς την ουρά. Μετά η ίδια κίνηση από τη μέση προς το κεφάλι και αυτό είναι όλο. Το πρώτο φιλέτο είναι έτοιμο. Ακλουθώντας τα ίδια βήματα αφαιρούμε και το δευτερο φιλέτο. (εάν σας φαίνεται δυσνόητο ρίξτε μία ματιά στο

www.youtube.com/watch?v=g9C07Q3Vt_M).

Η τελευταία σκηνή του έργου, παίχτηκε στο σπίτι του Γάλλου το ίδιο βράδυ, παρουσία και των υπολοίπων της παρέας, την Ελληνο-Σουηδέζα φίλη του, τη  γυναίκα μου, τη κόρη μου και έναν ακόμη Έλληνα φίλο. Ρίχνοντας μια γρήγορη ματιά στο internet κατέληξα στο συμπέρασμα ότι ο καταλληλότερος τρόπος ψησίματος του φιλέτου, δεδομένων των συνθηκών, θα ήταν το ψήσιμο στο grill οπότε ακολούθησα την παρακάτω απλούστατη συνταγή:
722 300x201 - Στο Helsingborg της Σουηδίας.Ζέστανα λίγο βούτυρο σε μία κατσαρόλα και όταν αυτό έλιωσε πρόσθεσα το χυμό από τρία λεμόνια, αλάτι και πιπέρι. Εν συνεχεία, και ενώ η φίλη του Γάλλου είχε ήδη ρίξει πατάτες σε μπόλικο αλατισμένο νερό για να βράσουν, τοποθέτησα 6 κομμάτια από τα φιλέτα του μπακαλιάρου σε αντίστοιχα κομμάτια κομμένου αλουμινόχαρτου και αφού τα περιέχυσα με το μίγμα του λιωμένου βούτυρο-λεμονιού, τα πασπάλισα με πάπρικα και τοποθέτησα επάνω τους ροδέλες από κομμένο κρεμμύδι. Κλείνοντας το αλουμινόχαρτο τα τοποθέτησα στο ήδη προθερμασμένο grill και τα έψησα για 15 λεπτά. (photo cooking)
Στο τραπέζι προστέθηκαν επίσης και κάποιες έτοιμες σάλτσες που συνοδεύουν  ψαρικά καθώς και παγωμένο λευκό κρασί.
Το δείπνο κράτησε για αρκετές ώρες και τα μπουκάλια με το κρασί διαδέχονταν το ένα – το άλλο. Έξω από το παράθυρο το φως ήταν ακόμη αρκετό παρόλο που το ρολόι μου έδειχνε ήδη 23:00. Μα πως κοιμούνται οι «βόρειοι» το καλοκαίρι που δεν νυχτώνει σχεδόν καθόλου;

 

Νίκος Παντελιάδης

Share