cario7 - Τα λέπια και το χρώμαΤα λέπια των ψαριών, διαφορετικά μ’ εκείνα των ερπετών, δεν αποτελούνται από κερατοειδή ουσία και μπορούν να θεωρηθούν, με την πολυσύνθετη δομή τους, πραγματικά όργανα. Η δομή τους διαφέρει σημαντικά και έχει διαφορετικά χαρακτηριστικά για κάθε είδος. Στους καρχαρίες τα λέπια παίρνουν τη μορφή μικρών δοντιών που στο κέντρο έχουν έναν πολτό που προστατεύεται από οστό. Είναι εξαιρετικά ενδιαφέρον να παρατηρήσουμε, πως σ’ αυτά τα είδη τα λέπια μετατρέπονται σταδιακά, στο στόμα, και γίνονται κανονικά δόντια. Τα στουργιούνια έχουν τη ράχη σκεπασμένη με σμαλτωμένες πλάκες (γι’ αυτό ονομάζονται γανοειδή), που προστατεύουν το σώμα του ψαριού. Τα τελεόστεα ψάρια έχουν το σώμα σκεπασμένο με λέπια διαφορετικής μορφής και ύλης. Τα λέπια ορισμένων ειδών είναι λεία, όπως του κάρπου και της τίγγας, ενώ σε άλλα είναι οπλισμένα με μικροσκοπικές αιχμές που τα κάνουν τραχεία στην αφή, όπως είναι εύκολο να πιστοποιήσουμε για την περκοπέστροφα.

cario8 - Τα λέπια και το χρώμαΠολλά ψάρια εμφανίζονται χωρίς λέπια και είναι πραγματικά, ενώ άλλα είναι μόνο φαινομενικά. Στο χέλι. λόγου χάρη, τα λέπια σκεπάζονται τελείως απ’ το δέρμα. Τα λέπια αντιπροσωπεύουν σχεδόν πάντα μια προστασία απέναντι στους εξωτερικούς κινδύνους του περιβάλλοντος, αλλά δεν είναι η μόνη άμυνα των ψαριών, τουλάχιστον σε πολλά είδη. Εξαιρετικά χρήσιμο όπλο είναι οι εκκρίσεις τής βλέννας που σκεπάζει δέρμα και λέπια πολλών ειδών. Όχι σπάνια, η έλλειψη αυτής της βλέννας αφήνει ανυπεράσπιστο το ψάρι απέναντι στις αλλαγές θερμοκρασίας ή τις χημικές αλλοιώσεις του νερού, γι’ αυτό και το ψάρι καταστρέφεται. Τα λέπια, συνήθως, είναι τοποθετημένα το ένα πάνω στ’ άλλο, όπως τα κεραμίδια της σκεπής, και στερεωμένα στο δέρμα απ’ το μπροστινό μέρος, πράγμα που επιτρέπει στο νερό να ρέει με τον καλύτερο τρόπο πάνω στην επιφάνεια του σώματος του ψαριού. Για ότι αφορά το χρώμα των ψαριών, είναι πια γνωστό πως μπορεί να είναι χημικής ή και φυσικής προέλευσης. Στην πρώτη περίπτωση το χρώμα καθορίζεται απ’ την χρώση του δέρματος και των λεπιών, στη δεύτερη από εφφέ του φωτός.

Στο δέρμα των ψαριών και για μεγαλύτερη ακρίβεια στην επιδερμίδα, υπάρχουν κύτταρα, που λέγονται χρωματοφόρα και μπορούν να συσταλοϋν και να διασταλούν σημαντικά. Σ’ αυτή την ικανότητα οφείλεται η σχετικά γρήγορη αλλαγή των χρωματικών τόννων στα ψάρια κι ιδιαίτερα σε ορισμένα είδη. Ανάμεσα στα διάφορα είδη είναι γνωστά για τη δυνατότητα γρήγορων και εμφανών αλλαγών χρώματος τα πεπλατυσμένα: οι γλώσσες, οι ρόμβοι, τα σελάχια μπορούν να μιμούνται εύκολα οποιοδήποτε βυθό. Για το μεγαλύτερο μέρος των ειδών η αλλαγή χρώματος εξαιτίας των αναγκών προσαρμογής, είναι πολύ πιο αργή αλλά αρκετά εμφανής. Εύκολο είναι να παρατηρήσουμε το φαινόμενο, αν μετακινήσουμε ένα ψάρι από ένα περιβάλλον σε ένα άλλο, που θα έχει διαφορετικό φως και άλλα χαρακτηριστικά.

Share