Το στόμα και τα εσωτερικά όργανα

cario10 - Το στόμα και τα εσωτερικά όργαναΑνάλογα με τις ιδιαίτερες συνήθειες, κάθε είδος έχει και μια ιδιαίτερη δομή του στόματος. Τα σαρκοφάγα έχουν στόμα οπλισμένο με δόντια κατάλληλα για το μάσημα του θύματος αλλά κυριότερα για τη θανάτωση του. Καρχαρίες, μπαρακούντα, λούτσοι και πέστροφες σκοτώνουν γρήγορα το ζωντανό θήραμα αλλά το μασούν πολύ λίγο και το καταπίνουν σχεδόν ολόκληρο. Ορισμένα ψάρια βυθού, όπως τα σελάχια έχουν το στόμα οπλισμένο με
οστεώδεις πλάκες, που χρησιμεύουν αποτελεσματικά στο να σπάνε κοχύλια, αχινούς και κάθε παρόμοια τροφή που συναντούν αυτά τα ψάρια στο βυθό.

Ανάμεσα στα σαρκοβόρα υπάρχουν εν τούτοις τα είδη που πραγματικά μασούν την τροφή τους, όπως η συναγρίδα κι η τσιπούρα. Αυτά τα ψάρια κι άλλα παρόμοια, έχουν στόμα με κατάλληλα δόντια για το μάσημα, παρόμοια δηλαδή με ‘κείνα των ανώτερων ζώων.

Η τούρνα και η πέστροφα έχουν δόντια κατανεμημένα με έναν τρόπο που ονομάζεται «συνχτένα». Έχουν δηλαδή το στόμα οπλισμένο, εκτός από μία ή και δύο σειρές πιο μεγάλων δοντιών, με πολυάριθμες μικρότερες αιχμές που βρίσκονται στον ουρανίσκο καθώς ακόμα και στη γλώσσα. Με τέτοια οδοντοστοιχία αυτά τα σαρκοφάγα των γλυκών νερών μπορούν να σκοτώσουν μ’ ένα χτύπημα οποιοδήποτε θήραμα, καταφέρουν να βάλουν στο στόμα τους. Ενώ τα ψάρια των βράχων είναι οπλισμένα με μικρά δόντια που χρησιμεύουν να ροκανίζουν στην επιφάνεια των βράχων, άλλα ψάρια έχουν φαρυγγικά δόντια.

cario9 - Το στόμα και τα εσωτερικά όργαναΤα κυπρινιδή, ο καβεδάνος κι ο κάρπος έχουν ισχυρότατα φαρυγγικά δόντια, κατάλληλα να σπάνε και να θρυμματίζουν ακόμα και πολύ σκληρά σώματα. Είναι γνωστή η δύναμη τού φαρυγγικού συστήματος των καβεδάνων και των κάρπων, τέτοια που μπορεί να είναι οδυνηρή για τον ψαρά, όταν είναι υποχρεωμένος να ξαγκιστρώσει το πιασμένο ψάρι, που έχει καταπιεί βαθιά το δόλωμα.

Κόκαλα του κεφαλιού ενός ψαριού με οστεώδη σκελετό: os: άνω ινιακό οστό. ep: επιωτικό, sq: ψολιδωτό. pa: βρεγματικό. ba: σφηνοειδές, pr: οωτικό. fr: μετωπικό, pf: παρασφηνοειδές. el: πλευρικό ηθμοειδές. me: μεσοηθμοειδές. na: ρινικό, pt: πτερυγοειδές, bo: κάτω ινιακό, an: γωνιαίο γναθικό, si: συμπλεκτικό, qu: τετράγωνο, ol: πλευρικό ινιακό, vi: πρώτος σπόνδυλος, im: ιογναθι-κό. ορ: οπισθωτικό. Id1, Id2, Id3: μέρη του ιοει-δούς. rb: βραγχιακές ακτίνες, et: γλωσσικό οστό, pi: ουρανίσκος ps: προγναθικό. ar: αρθρικό: de: οδοντικό. Κάτω: κρανίο μιας τούρνας.

Το πεπτικό σύστημα στο μεγαλύτερο μέρος των ψαριών είναι αρκετά απλό αλλά διαφέρει σημαντικά στη δομή του, ανάλογα με τα διάφορα είδη. Σημαντικό, ανάμεσα στα όργανα που συνδέονται με το πεπτικό σύστημα, είναι η νυκτική κύστη, που επικοινωνεί με τον πεπτικό μηχανισμό με έναν πολύ μικρό αγωγό. Αυτή η κύστη μπορεί να φουσκώσει γρήγορα με οξυγόνο και έτσι χρησιμεύει, με τέλειο τρόπο, σαν υδροστατικός ρυθμιστής.

Share

Το νευρικό σύστημα των ψαριών

cario14 - Το νευρικό σύστημα των ψαριώνΟ εγκέφαλος των ψαριών είναι λίγο αναπτυγμένος, και αρκετά «πρωτόγονος»· αντίθετα είναι αρκετά ανεπτυγμένοι οι οσφρητικοί κι οι οπτικοί τους λοβοί. Σημαντική τελειότητα και ανάπτυξη χαρακτηρίζουν την παρεγκεφαλίδα, που είναι ο συντονιστής των κινήσεων. Όμως αυτό το όργανο είναι περισσότερο αναπτυγμένο στα αποδημητικά ή νυκτικά ψάρια, απ’ ό,τι σ’ εκείνα με αντίθετα χαρακτηριστικά και συνήθειες. Τα ψάρια είναι ευαίσθητα στις οσμές και στις γεύσεις, τις οποίες μπορούν ν’ αντιληφθούν περισσότερο με τα θηλίδια που είναι διασκορπισμένα στο μπροστινό μέρος του σώματος, απ’ ότι με τις κοιλότητες της μύτης. Τα ψάρια δεν έχουν ένα αποτελεσματικό εξωτερικό αυτί αντιλαμβάνονται τις δονήσεις με το εσωτερικό αυτί που αποτελείται από δυο κοιλότητες που περιέχουν ορώδες υγρό, στο οποίο βρίσκονται μετέωρα ασβεστώδη σώματα (ωτόλιθοι), που καθορίζουν και την αίσθηση ισορροπίας του ψαριού. Απ’ τις παραπάνω κοιλότητες ξεκινούν τα δυο κανάλια της πλάγιας γραμμής, η οποία διατρέχει τα δύο πλευρά του σώματος του ψαριού κατά μήκος. Τα κανάλια αυτά βρίσκονται σε επικοινωνία με το εξωτερικό, μέσω κοντών, μικρότερων και δευτερευόντων καναλιών. Με αυτό το σύστημα το ψάρι αντιλαμβάνεται τις δονήσεις του νερού.

Στη γραμμή που παρατηρείται σχεδιασμένη στα πλάγια του ψαριού αντιστοιχούν αναρίθμητα μικρά κανάλια κάθετα στην επιφάνεια τού δέρματος, που συνδέονται κάτω απ’ τα λέπια με το πλαϊνό κανάλι. Το κεντρικό και τα δευτερεύοντα περιέχουν μια ειδική βλέννα. Στο κανάλι βρίσκονται τα λεγόμενα «κουμπιά» απ’ τα οποία ξεκινούν λεπτότατα τριχίδια. Ανάμεσα στα τριχίδια τρέχει το πλαϊνό νεύρο, παράλληλα με τη γραμμή που αντιλαμβανόμαστε απ’ το εξωτερικό. Μέσω των μικρών καναλιών οι δονήσεις του εξωτερικού περιβάλλοντος περνούν στο πλαϊνό κανάλι και κατά συνέπεια εξαιτίας της δόνησης των τριχιδίων, στο πλαϊνό νεύρο κι απ’ αυτό στον παρεγκέφαλο.
Η πλαϊνή γραμμή ξεκινά απ’ το κρανίο των ψαριών μέσα από διάφορες διακλαδώσεις. Οι διακλαδώσεις στην επιφάνεια του κρανίου ενώνονται μετά στη βάση απ’ όπου ξεκινά η πλαϊνή γραμμή.
Είναι σημαντικό το γεγονός ότι ένα ψάρι, ακόμα και τυφλό, μπορεί να κινείται με μόλις λιγότερη άνεση στο στοιχείο του προσανατολιζόμενο στην εντέλεια, ενώ αν οι πλαϊνές γραμμές του έχουν διακοπεί ή χτυπηθεί, χάνει κάθε έλεγχο της κατεύθυνσης και της ισορροπίας.
Η οπτική ικανότητα των ψαριών είναι αρκετά μειωμένη σε σχέση με κείνη των ζώων τής ξηράς. Πράγματι, τα μάτια είναι δημιουργημένα με τρόπο ώστε οι εικόνες δεν δημιουργούνται στην ρητίνη αλλά πιο πίσω απ’ αυτήν. Έτσι, τα περιγράμματα των εικόνων δεν είναι τέλεια ορατά για τα ψάρια, ενώ μπορούν να αντιλαμβάνονται πολύ καλά τις κινήσεις των σωμάτων που παρατηρούν. Φαίνεται πως τα ψάρια μπορούν να αντιλαμβάνονται πολύ καλά τα χρώματα αλλά αυτή η ικανότητα δεν έχει ακόμα βεβαιωθεί. Συνεπώς, σύμφωνα με όσα λέει και ο συγγραφέας  Μπερτίν στη «συμπεριφορά των ψαριών», «η όραση ξεπερνιέται κατά πολύ απ’ τις αισθήσεις της όσφρησης, της γεύσης, καθώς και της αφής.

Share

Τα πτερύγια των ψαριών

cario5 - Τα πτερύγια των ψαριώνΤα πτερύγια είναι χαρακτηριστικά όργανα των ψαριών κι επιτελούν προωθητική και σταθεροποιητική λειτουργία.Αυτά τα όργανα διακρίνονται, κύρια απ’ τη θέση τους, σε διπλά πτερύγια (στηθιαία και ης λεκάνης) και σε μονά πτερύγια (ραχιαία, σε διάφορους αριθμούς, και ουριαία). Το ουριαίο πτερύγιο έχει διαφορετικές μορφές για τα διάφορα είδη.

cario4 - Τα πτερύγια των ψαριώνΜπορεί να είναι με ένα μόνο λοβό ή δύο λοβούς κι αυτοί οι λοβοί ακόμα μπορούν να έχουν διάφορεςcario3 - Τα πτερύγια των ψαριών μορφές. Απ’ αυτή την άποψη, τα ψάρια διακρίνονται σε ισόμερα και ανισόμερα, ανάλογα με το αν οι δυο λοβοί της ουράς είναι ίδιοι, ή αλλιώς, αν ο πάνω λοβός είναι πιο μεγάλος απ’ τον κάτω λοβό. Στα περισσότερα ψάρια τα πτερύγια υποστηρίζονται από βελόνες, λιγότερο ή περισσότερο ελαστικές και συχνά μυτερές. Κύριο όργανο για την ώθηση, για τα περισσότερα ψάρια είναι η ουρά, όπου βρίσκονται οι πιο ισχυροί μυς όλου του σώματος. Το ουριαίο πτερύγιο, κινούμενο απ’ αυτούς τους μυς, χρησιμεύει σαν προωθητής και τιμόνι συγχρόνως, ενώ τα διπλά στηθιαία και λεκανιαία πτερύγια έχουν βοηθητικές λειτουργίες σταθεροποίησης και κατεύθυνσης και τα ραχιαία πτερύγια μόνο σταθεροποίησης. Φωτογραφίες που εικονίζουν τη θέση των πτερυγίων ,το σχήμα του ουριαίου πτερύγιου και το σχήμα των λεπιών. (από τα οποία μπορεί να βρεθεί και η ηλικία των ψαριών)

Share

Τα λέπια και το χρώμα

cario7 - Τα λέπια και το χρώμαΤα λέπια των ψαριών, διαφορετικά μ’ εκείνα των ερπετών, δεν αποτελούνται από κερατοειδή ουσία και μπορούν να θεωρηθούν, με την πολυσύνθετη δομή τους, πραγματικά όργανα. Η δομή τους διαφέρει σημαντικά και έχει διαφορετικά χαρακτηριστικά για κάθε είδος. Στους καρχαρίες τα λέπια παίρνουν τη μορφή μικρών δοντιών που στο κέντρο έχουν έναν πολτό που προστατεύεται από οστό. Είναι εξαιρετικά ενδιαφέρον να παρατηρήσουμε, πως σ’ αυτά τα είδη τα λέπια μετατρέπονται σταδιακά, στο στόμα, και γίνονται κανονικά δόντια. Τα στουργιούνια έχουν τη ράχη σκεπασμένη με σμαλτωμένες πλάκες (γι’ αυτό ονομάζονται γανοειδή), που προστατεύουν το σώμα του ψαριού. Τα τελεόστεα ψάρια έχουν το σώμα σκεπασμένο με λέπια διαφορετικής μορφής και ύλης. Τα λέπια ορισμένων ειδών είναι λεία, όπως του κάρπου και της τίγγας, ενώ σε άλλα είναι οπλισμένα με μικροσκοπικές αιχμές που τα κάνουν τραχεία στην αφή, όπως είναι εύκολο να πιστοποιήσουμε για την περκοπέστροφα.

cario8 - Τα λέπια και το χρώμαΠολλά ψάρια εμφανίζονται χωρίς λέπια και είναι πραγματικά, ενώ άλλα είναι μόνο φαινομενικά. Στο χέλι. λόγου χάρη, τα λέπια σκεπάζονται τελείως απ’ το δέρμα. Τα λέπια αντιπροσωπεύουν σχεδόν πάντα μια προστασία απέναντι στους εξωτερικούς κινδύνους του περιβάλλοντος, αλλά δεν είναι η μόνη άμυνα των ψαριών, τουλάχιστον σε πολλά είδη. Εξαιρετικά χρήσιμο όπλο είναι οι εκκρίσεις τής βλέννας που σκεπάζει δέρμα και λέπια πολλών ειδών. Όχι σπάνια, η έλλειψη αυτής της βλέννας αφήνει ανυπεράσπιστο το ψάρι απέναντι στις αλλαγές θερμοκρασίας ή τις χημικές αλλοιώσεις του νερού, γι’ αυτό και το ψάρι καταστρέφεται. Τα λέπια, συνήθως, είναι τοποθετημένα το ένα πάνω στ’ άλλο, όπως τα κεραμίδια της σκεπής, και στερεωμένα στο δέρμα απ’ το μπροστινό μέρος, πράγμα που επιτρέπει στο νερό να ρέει με τον καλύτερο τρόπο πάνω στην επιφάνεια του σώματος του ψαριού. Για ότι αφορά το χρώμα των ψαριών, είναι πια γνωστό πως μπορεί να είναι χημικής ή και φυσικής προέλευσης. Στην πρώτη περίπτωση το χρώμα καθορίζεται απ’ την χρώση του δέρματος και των λεπιών, στη δεύτερη από εφφέ του φωτός.

Στο δέρμα των ψαριών και για μεγαλύτερη ακρίβεια στην επιδερμίδα, υπάρχουν κύτταρα, που λέγονται χρωματοφόρα και μπορούν να συσταλοϋν και να διασταλούν σημαντικά. Σ’ αυτή την ικανότητα οφείλεται η σχετικά γρήγορη αλλαγή των χρωματικών τόννων στα ψάρια κι ιδιαίτερα σε ορισμένα είδη. Ανάμεσα στα διάφορα είδη είναι γνωστά για τη δυνατότητα γρήγορων και εμφανών αλλαγών χρώματος τα πεπλατυσμένα: οι γλώσσες, οι ρόμβοι, τα σελάχια μπορούν να μιμούνται εύκολα οποιοδήποτε βυθό. Για το μεγαλύτερο μέρος των ειδών η αλλαγή χρώματος εξαιτίας των αναγκών προσαρμογής, είναι πολύ πιο αργή αλλά αρκετά εμφανής. Εύκολο είναι να παρατηρήσουμε το φαινόμενο, αν μετακινήσουμε ένα ψάρι από ένα περιβάλλον σε ένα άλλο, που θα έχει διαφορετικό φως και άλλα χαρακτηριστικά.

Share

Τα αναπνευστικά όργανα του ψαριού

cario11 - Τα αναπνευστικά όργανα του ψαριούΗ αναπνοή των ψαριών γίνεται με όργανα σχετικά πολύπλοκης δομής, που ονομάζονται βράγχια.
Μέσω του στόματος το νερό φτάνει αυτά τα όργανα και τα σκεπάζει. Μετά, βγαίνει πάλι μέσω των βραγχιακών ανοιγμάτων που είναι πολύ ορατά σε ορισμένα είδη κι ιδιαίτερα στους καρχαρίες. Τα βραγχιακά ανοίγματα έχουν στο εσωτερικό λεπτοκαμωμένες δομές που ονομάζονται βραγχιακές σχισμές, μέσα στις οποίες γίνεται η αέρια μεταλλαγή. Διαφορετική είναι η δομή των βραγχίων για τα άλλα ψάρια που έχουν αυτά τα όργανα προστατευμένα με επιπωμάτια λιγότερο ή περισσότερο σκληρά, συχνά εφοδιασμένα με προστατευτικές αιχμές, που μερικές φορές είναι κοφτερές.
Τα βράγχια είναι τοποθετημένα σε κοιλότητες και το πέρασμα του νερού γίνεται με εισπνοή και εκπνοή. Το εισπνεόμενο νερό απ’ το στόμα, βγαίνει απ’ τα επιπωμάτια που ανασηκώνονται για να διευκολύνουν την εκπνοή. Μ’ αυτό τον τρόπο τα βράγχια σε τέσσερα ζευγάρια έχουν τη μορφή μισοφέγγαρου και αποτελούνται από ένα γερό τόξο που στηρίζει εξωτερικά την καθεαυτή βραγχιακή δομή και, στο εσωτερικό, έχει λεπτές και σχετικά πυκνές μύτες που, σε ορισμένα είδη, χρησιμεύουν για να κρατούν την μικροπανϊδα ή το πλαγκτόν που αποτελεί την τροφή τους.
cario12 - Τα αναπνευστικά όργανα του ψαριούΗ λειτουργία των βραγχίων είναι να αφομοιώνουν το οξυγόνο που υπάρχει στη σύσταση τού νερού. Αν κι η ανάγκη για οξυγόνο είναι διαφορετική για τα διάφορα είδη, οι ανάγκες των ψαριών είναι αρκετά περιορισμένες σε σύγκριση με ‘κείνες της γήινης πανίδας. Επίσης, υπάρχουν είδη που έχουν μεγαλύτερη ανάγκη για οξυγόνο κι ανάμεσα σ’ αυτά είναι η πέστροφα που ψάχνει γι’ αυτόν ακριβώς το λόγο ψυχρά νερά, ταραγμένα και πολύ οξυγονωμένα.
Πολύ σημαντικό φαινόμενο, συνδεδεμένο με την όχι πολύ δραστήρια αναπνοή των ψαριών, είναι η προσαρμογή της θερμοκρασίας του σώματος τους με κείνη του περιβάλλοντος τους. Εν τούτοις η εσωτερική θερμοκρασία μπορεί να διακυμαίνεται, ανάλογα με το εξωτερικό περιβάλλον μόνο σε ορισμένα όρια, τα οποία αν παραβιαστούν, το ψάρι πεθαίνει.
cario15 - Τα αναπνευστικά όργανα του ψαριούΣχετικό μ’ αυτό το φαινόμενο, είναι το γεγονός πως τα ψάρια που ζουν στα νερά μας κατά τη διάρκεια του χειμώνα είναι πολύ λιγότερο δραστήρια απ’ ότι το καλοκαίρι και ιδιαίτερα αυτά που ζουν σε πιο ζεστά νερά, όπως ο κάρπος κι η τίγκα.
Και τα σολομονιδή που ζουν σε πιο κρύο περιβάλλον, υφίστανται τα αποτελέσματα της μείωσης της θερμοκρασίας, αν και  οι συνέπειες της είναι σαφώς πολύ μικρότερες.
Κατά τη διάρκεια του χειμώνα, εξαιτίας της αδράνειας ή της μικρότερης δραστηριότητας, τα ψάρια δεν μεγαλώνουν ή μεγαλώνουν ελάχιστα, ενώ ξαναρχίζουν εξολοκλήρου τον κύκλο δραστηριότητας την άνοιξη και προπάντων, μετά τις ανοιξιάτικες κατεβασιές.
Το οξυγόνο περνά στην καρδιά μέσω δυο αορτικών ριζών που ξεκινούν απ’ τα αορτικά τόξα, στα βράγχια. Οι δύο αορτικές ρίζες συγκλίνουν στην καρδιά απ’ την οποία ξεκινά η ραχιαία αορτή που φέρνει το αίμα σ’ όλα τα όργανα.

Share

Οι σαρδέλλες

52 300x133 - Οι σαρδέλλεςΜου φαίνεται σωστό, ότι το κεφάλαιο που ασχολείται με τη μετανάστευση των ρεγγών πρέπει να ακολουθηθεί από τις γνώσεις που έχουμε σχετικά με τις σαρδέλλες, γιατί κατά κάποιο τρόπο οι μετακινήσεις αυτών των ψαριών συμπληρώνουν την μετανάστευση των ρεγγών.
Οι ρέγγες προτιμούν νερά λίγο αλμυρά και σχετικά κρύα. Αντίθετα, οι σαρδέλλες συχνάζουν σε ζεστά νερό ή γενικά ήπια και ανεβαίνουν στην επιφάνεια σε περιόδους που οι ρέγγες φεύγοντας από τις ίδιες ζώνες, κατεβαίνουν σε μεγαλύτερα βάθη.

Στην πραγματικότητα, όπως είδαμε και για τις ρέγγες. και εδώ το μάκρος του ταξιδιού είναι μόνο φαινομενικό. Παρ’ όλα αυτά, ενώ οι ρέγγες όπως αναφέραμε προηγουμένως δεν εγκαταλείπουν τα βάθη, παρά μόνο το φθινόπωρο, δηλαδή όταν τα ζεστά και αλμυρά νερά που προέρχονται από τον μεσοτροπικού Ατλαντικό οπισθοδρομούν, οι σαρδέλλες προτιμούν αντίθετα αυτά ακριβώς τα νερά και ανεβαίνουν στην επιφάνεια σιγά -σιγά. όπως ακριβώς φτάνουν δηλαδή τα νερά. Με άλλα λόγια. η αιτία είναι η ίδια που δρα όμως σε αντίθετη φορά που κάνει τις ρέγγες να εξαφανίζονται όταν οι σαρδέλλες εμφανίζονται στο μέρος του ψαρέματος τους.
Υπάρχουν πολλές ποικιλίες σαρδέλλας και τουλάχιστον τρία είδη: η Ευρωπαϊκή σαρδέλλα, η σαρδέλλα του Ατλαντικού και η σαρδέλλα του νότου.
Αναφέραμε έτσι τα είδη για να σας διευκολύνουμε, μια που πιστεύουμε ότι ενδιαφέρεστε περισσότερο για την διαφοροποίηση των ψαριών του ίδιου είδους και για τις συνήθειες τους, παρά για τα επιστημονικά τους χαρακτηριστικά. Αυτές οι υποδείξεις μεταξύ των άλλων είναι και πιο κατάλληλες για να αποδώσουν με καθαρότητα την έννοια της περιοχής που συχνάζουν αυτά τα ψάρια, μια και έχουν τόση μεγάλη σημασία για την βιομηχανία.
Πράγματι, ενώ η Ευρωπαϊκοί  σαρδέλλα είναι ψάρι πολύ κοινό στη Μεσόγειο και ιδιαίτερα στην βόρειο Αφρική, στη Λιγουρία και στην Προβηγκία, ένα άλλο είδος διαφορετικό ζει στις θάλασσες της κεντρικής Αμερικής, στα ανοιχτό των Νοτιοαφρικανικών ακτών και ιδίως στα νερά του Ειρηνικού, στα ανοιχτά των Γιαπωνέζικων ακτών. Η αλιεία της σαρδέλλας αποτελεί για τους Γιαπωνέζους ψαράδες μια από τις κυριότερες πηγές.
Μια άλλη σαρδέλλα, η τρίτη στην χοντρική κατάταξη που κάναμε, ζει στις νότιες θάλασσες σχηματίζοντας μεγάλα κοπάδια στα ανοιχτά της Νέας Ζηλανδίας. Και αυτές οι θάλασσες είναι γεμάτες αλιευτικά που προέρχονται από την Ασία και ιδιαίτερα από την Ιαπωνία.

Το βέβαιο είναι ότι οι σαρδέλλες του Ατλαντικού μπορούν να ψαρευτούν σε μεγάλες ποσότητες μόνο το καλοκαίρι, γιατί μόνο σε αυτή την περίοδο ανεβαίνουν στην επιφάνεια. Στις άλλες εποχές του χρόνου ζουν στο βάθος και μπορούν να ψαρευτούν μόνο τυχαία.
Οι ράτσες που ζουν στη Μεσόγειο, που και αυτές χωρίζονται σε βόρειες και νότιες, αντίθετα μπορούν να ψαρευτούν όλο το χρόνο, αλλά χωρίς αμφιβολία το χειμώνα οι ποσότητες είναι πολύ μικρότερες.
Οι μεγαλύτερες ποσότητες σαρδέλλας που βρίσκονται στο εμπόριο σαν κονσέρβες, προέρχονται από την Ισπανία ή την Πορτογαλία και έχουν ψαρευτεί στον Ατλαντικό, στον οποίο καταγράφονται οι μεγαλύτερες ποσότητες σαρδέλλας.
Υπάρχουν μέρη – περάσματα για αυτά τα ψάρια. Εκεί ψαρεύονται συνέχεια, κυρίως στο βυθό, χωρίς παρ’ όλα αυτά να προσφέρονται οι προϋποθέσεις ενός καλού ψαρέματος, όπως δηλαδή στην μεγάλη αλιεία του Ατλαντικού. Οι σαρδέλλες σε αυτά τα μέρη ψαρεύονται με ειδικά δίχτυα, φτιαγμένα κατά τέτοιο τρόπο ώστε, να μπορούν να ρυθμιστούν ανάλογα με το βάθος στο οποίο βρίσκονται τα κοπάδια των ψαριών.
Φαίνεται πως οι σαρδέλλες, παρ’ όλο που είναι μόνο φαινομενικά μεταναστευτικά ψάρια, πραγματοποιούν σε ορισμένες ζώνες και σε κατάλληλες συνθήκες θερμοκρασίας, ταξίδια που μπορούμε να τα χαρακτηρίσουμε σαν τοπικές μεταναστεύσεις. Φαίνεται ότι οι σαρδέλλες που ζουν στον Βισκαϊκό κόλπο προτιμούν να μετακινηθούν για να γεννήσουν τα αυγά τους σε μέρη πιο κατάλληλα.
Σ’ αυτό το σημείο ίσως πρέπει να σας θυμίσουμε ότι τα αυγό της σαρδέλλας επιπλέουν γιατί περιέχουν έλαια σε τόση ποσότητα, ώστε να τα εμποδίζουν να βυθιστούν. Οι γόνοι που βγαίνουν από αυτά τα αυγά για λίγο καιρό μένουν στην επιφάνεια και καμμιά φορά τα δίχτυα γίνονται αιτία να βλαφτεί η αναπαραγωγή.
Οι μελετητές πιστεύουν ότι οι πολύ νεαρές σαρδέλλες κάνουν ταξίδια πολύ μεγαλύτερα από ότι οι ενήλικες και ότι πριν ξεκινήσουν αναπαράγονται. Πάντως οι μετακινήσεις γίνονται από το νότο προς το βορρά, ανεξάρτητα από το είδος, για λόγους που μας είναι ακόμα άγνωστοι.
Ακόμα και εκείνες που τις ονομάσαμε σαρδέλλες του βόρειου Ατλαντικού έχουν την τάση να ανεβαίνουν προς τα βόρεια, μόλις φτάσουν να έχουν ένα ορισμένο μήκος, παρ» όλο που οι γονείς τους κατέβηκαν για την αναπαραγωγή σε νότια νερά.
Οι μεταναστεύσεις αυτών των ψαριών είναι πολύ ενδιαφέρουσες και αρκετά γνωστές. Σαν συνέπεια, οι ειδικευμένοι ψαράδες του είδους, βγάζουν αρκετά κέρδη.
Υπάρχουν πολλοί τρόποι ψαρέματος της σαρδέλλας. Οι σαρδέλλες μπορούν να γνωριστούν από τις διαστάσεις τους και την ηλικία τους. Ήδη στον πρώτο χρόνο της ζωής τους μπορούν να ψαρευτούν. Πρόκειται πάντως για συστήματα ψαρέματος – εκείνα που αφιερώνονται στις πρώιμες και ανήλικες σαρδέλλες – ερασιτεχνικά, με την έννοια ότι οδηγούνται και γίνονται από μικρές βάρκες και μικρές οργανώσεις.
Το ψάρεμα της πρώιμης σαρδέλλας βασίζεται, πάνω από όλα, στην λαιμαργία της που είναι πράγματι φανερή.
Αφού εντοπιστεί ένα κοπάδι από σαρδέλλες, στις ζώνες που συχνάζει κυρίως, το παρασύρουν σε μέρη στενά, ρίχνοντας στο νερό ένα μίγμα, στο οποίο δεν μπορεί να αντισταθεί. Αυτό το μίγμα είναι φτιαγμένο από διάφορα υλικά και κυρίως από αλεύρι και αυγά ψαριών. Τα κυριότερα μίγματα για σαρδέλλες φτιάχνονται από αυγά ρέγγας και διάφορες φαρίνες, ιδιαίτερα δε προτιμιέται η λαδερή φαρίνα που βγαίνει από την επεξεργασία των φιστικιών.
Τα συστήματα των διχτύων που χρησιμεύουν για το ψάρεμα της μικρής σαρδέλλας είναι δυο ειδών: πρώτα απ’ όλα κάθετα δίχτυα με στενά μάτια, υπολογισμένα σύμφωνα με το μέγεθος των ψαριών που θέλουμε να ψαρέψουμε. Αυτά τα δίχτυα είναι απλά και πιάνουν τις σαρδέλλες από τα βράγχια. Οι σαρδέλλες έλκονται από την μυρωδιά του μίγματος και ψάχνοντας το πιάνονται στο δίχτυ.
Αυτό το σύστημα, το οποίο αποδείχνεται κατάλληλο μόνο για ζώνες που αφθονούν οι σαρδέλλες, αφήνει πολλές να ξεφύγουν. Γι’ αυτό το λόγο σε ορισμένα μέρη, που το ψάρεμα της σαρδέλλας αποτελεί μια πραγματική ειδικότητα, χρησιμοποιείται δίχτυ απλό, αλλά πολύ μακρύ, που χρησιμεύει για να περικυκλωθεί το κοπάδι.
Αυτό το δίχτυ είναι φτιαγμένο με τέτοιο τρόπο, ώστε να μπορεί να κλειστεί στην κάτω μεριά, τραβώντας απλώς ένα σχοινί που περνάει ανάμεσα από ειδικά χοντρά μάτια. Το ψάρεμα με αυτού του είδους τα δίχτυα είναι τα πιο συνηθισμένα στις Βασικές περιοχές της Ισπανίας και γίνεται σε τρεις φάσεις. Η πρώτη από αυτές προϋποθέτει την εντόπιση του κοπαδιού των σαρδελλών. Στη δεύτερη φάση οι ψαράδες προσπαθούν να φέρουν το κοπάδι σε ένα μέρος πιο στενό, ρίχνοντας στη θάλασσα το μίγμα που τραβάει τα ψάρια. Στη τρίτη φάση απλώνουν το δίχτυ γύρω από το κοπάδι που έχει μ’ αυτό το τρόπο μαζευτεί. Τελευταία, ενώνουν τις δυο άκρες του διχτύου και ενώ τα ψάρια που έχουν πιαστεί χτυπιούνται, κλείνουν το κάτω μέρος και έτσι τα ψάρια φυλακίζονται προς την επιφάνεια. Στη συνέχεια, το δίχτυ κλείνει όλο και περισσότερο μέχρι να πιέσει τα ψάρια και οι ψαράδες αρχίζουν να τα μαζεύουν, πρώτα με μικρές απόχες βοηθητικές και τελικά σηκώνοντας όλο το μεγάλο δίχτυ που τα περιτριγυρίζει. Λέγεται ότι με αυτό το σύστημα πιάνονται μεγάλες ποσότητες ψαριών σε πολύ μικρό χρονικό διάστημα και ότι είναι καλύτερο από οποιοδήποτε άλλο τρόπο παγίδευσης.
Το εύκολο ψάρεμα της σαρδέλλας γίνεται λιγότερο εύκολο όταν πρόκειται για ενήλικες σαρδέλλες. Είναι χρήσιμο να θυμηθούμε ότι οι σαρδέλλες σε ώριμη ηλικία έχουν αρκετά σημαντικές διαστάσεις, τόσο που ένα ψάρι ενήλικο μπορεί να ζυγίζει γύρω στα 150 γραμμάρια.
Αντίθετα από τις νεαρές σαρδέλλες οι ενήλικες δεν είναι τόσο λαίμαργες, γι’ αυτό η προσπάθεια για να τις μαζέψουν σε ένα στενό μέρος, όπως γίνεται για τις νεαρές δηλαδή, είναι τελείως άχρηστη. Οι ψαράδες όταν τυχαίνει να συναντήσουν ένα κοπάδι από ενήλικες σαρδέλλες, χρησιμοποιούν τα συνηθισμένα δίχτυα, ενωμένα μεταξύ τους σε πολλά μέρη. βυθισμένα μέχρι σ’ ένα ορισμένο βάθος και αφημένα ελεύθερα. Οι σαρδέλλες μπορούν να πιαστούν καλύτερα τη νύχτα με αυτό το σύστημα. Πράγματι τη νύχτα οι ψαράδες επιτυγχάνουν πάντα καλύτερα αποτελέσματα.
Φυσικά το ψάρεμα αυτού του ψαριού-που έχει πολύ μεγάλο ενδιαφέρον – δεν γίνεται μόνο με τα κάθετα δίχτυα που αφήνονται ελεύθερα. Ένα μεγάλο μέρος ενήλικων σαρδελλών ψαρεύεται με συρτά δίχτυα πολύ σφιχτοπλεγμένα που σέρνονται πίσω από πλοιάρια με μηχανή. Το ψάρεμα με τα δίχτυα αυτά γίνεται σε μεγάλο βάθος – καμμιά φορά κάτω από 200 μέτρα -γι’ αυτό τα μέσα και τα πλοία που διαθέτονται γι’ αυτή τη δουλειά μπορούν να θεωρηθούν αλιευτικά της ανοιχτής θάλασσας
Μεταξύ των καλύτερων ψαράδων στον κόσμο, που προσπαθούν να βγάλουν από τη θάλασσα, τις μεγαλύτερες πιθανές ποσότητες του πλούτου που παράγει – είναι οι Γιαπωνέζοι, οι οποίοι με μέσα από τα πιο πρωτόγονα και υποτυπώδη μέχρι τα πιο σύγχρονα και μοντέρνα αλιευτικά, αφιερώνονται κατά μεγάλο ποσοστό σ’ αυτό το είδος ψαρέματος. Οι μεγαλύτερες ποσότητες σαρδέλλας πράγματι απορροφώνται από τις βιομηχανίες κονσερβοποιίας, οι οποίες απασχολούν πολλούς εργάτες, άλλους περισσότερο, άλλους λιγότερο ειδικευμένους.

Share

Οι ρέγγες

207 - Οι ρέγγεςΧρήσιμες και ενδιαφέρουσες μελέτες έχουν γίνει πάνω στη μετανάστευση των ρεγγών έχοντας σαν βάση την εκμετάλλευση αυτού του σπουδαίου αποθέματος που προσφέρει η θάλασσα.
Οι ψαράδες του βορρά, ή τουλάχιστον το μεγαλύτερο μέρος απ’ αυτούς, πίστευαν και πιστεύουν ακόμη ότι πολλές ποικιλίες αυτού του είδους ζουν σε θάλασσες πιο ζεστές καθώς και στις βόρειες θάλασσες. Μια αποτελεσματική μελέτη πάνω στ η μετανάστευση των ρεγγών, στην αρχή φαινόταν πολύ προβληματική για τον κίνδυνο που παρουσιαζόταν να μπλεχτούν τα διάφορα είδη, πράγμα που θα προκαλούσε λάθη στον υπολογισμό του μεταναστευτικού ταξιδιού.
Πράγματι, στη πρακτική εξάσκηση της επαγγελματικής αλιείας, για πολύ καιρό βασίστηκαν στην πείρα των ψαράδων, οι οποίοι, καθόρισαν τις εποχές στις οποίες μπορούσαν να ψαρέψουν μεγάλες ποσότητες ρεγγών, ανεξάρτητα από είδη, σε διάφορες περιοχές, για τις οποίες θα μιλήσουμε στη συνέχεια. Αυτή η εμπειρία πολλές φορές αποδείχθηκε ανακριβής, γιατί δεν έπαιρνε υπ’ όψη τα αποτελέσματα των μελετών που είχαν γίνει για τα διάφορα είδη ρέγγας.
Μπορούμε να πούμε, πως η αλιεία της ρέγγας αρχίζει από τον βορρά και συνεχίζεται προς το νότο για μια περίοδο περίπου έξι μηνών. Η αρχή του ψαρέματος γίνεται γύρω στο μήνα Ιούνιο στη βόρειο θάλασσα. Τα αλιευτικά που ασχολούνται με το ψάρεμα της ρέγγας, οδηγημένα από πληρώματα πολύ έμπειρα, συνεχίζουν το ψάξιμο προς τα νότια, πάρα πολύ αργά.
Αρχίζοντας από το ύψος των νησιών Σέτλαντ κατεβαίνουν μετά από ένα μήνα προς τις Ορκάδες. Το Σεπτέμβριο τα αλιευτικά βρίσκονται στα ανοιχτό των Σκωτικών ακτών και αμέσως μετά στα ανοιχτά των Εγγλέζικων ακτών. Το χειμώνα ψαρεύουν στα ανοιχτά των Γαλλικών και Ολλανδικών ακτών και τελειώνουν τον Ιανουάριο ή Φεβρουάριο στα ανοιχτά της Βρίτόνης.
Είναι χρήσιμο να θυμηθούμε επ’ ευκαιρία ότι η ρέγγα δεν βρίσκεται ποτέ σε θαλάσσιες ζώνες με μεγάλο βάθος, πάντως -σύμφωνα με στατιστικά και από ειδήσεις παρμένες απ» ευθείας από διάφορες Γαλλικές εκδόσεις του είδους είναι πολύ δύσκολο να συναντήσουμε κοπάδια από ρέγγες σε βάθος μεγαλύτερο από 200 μέτρα. Το μεγαλύτερο μέρος ψαρεύεται σε βάθη από 80 μέχρι Ι 50 μέτρα.
Η αλιεία της ρέγγας βασίζεται στις παρατηρήσεις που έχουν γίνει πάνω στο μεταναστευτικό ταξίδι του είδους προς τα νότια. Αυτό το «ταξίδι» ενώνει πολλά είδη στη μέση του καλοκαιριού, τα οποία έχουν ενδιαφέρον,
Ενώ το φθινοπωρινό λεγόμενο ταξίδι της ρέγγας είναι πολύ γνωστό, τόσο που νά μπορεί να ακολουθηθεί από τα αλιευτικά, που συνέχεια κυνηγούν τα κοπάδια, το ταξίδι του γυρισμού προς το βορρά είναι βασικά άγνωστο, πράγμα περίεργο και ενδιαφέρον αν λάβουμε υπ’ όψη μας ότι η ρέγγα δεν κατεβαίνει ποτέ κάτω από τα όρια βάθους που μπορούν να ψαχτούν από τους ανιχνευτές του βυθού.
Όπως και να το κάνουμε όμως το ταξίδι του γυρισμού της ρέγγας είναι άγνωστο και δεν μπορούν να το εκμεταλλευτούν οι ψαράδες. Ίσως αυτός είναι ο λόγος που η αλιεία της ρέγγας μπορεί ακόμα να προσφέρει σημαντικά οφέλη, μια και λείπει το συνεχές κυνήγι του ψαριού.
Αποδείχτηκε τελευταία, μέσω προσεχτικών και συστηματικών μελετών ότι στην πραγματικότητα οι ρέγγες δεν κάνουν τόσο εκτεταμένα και μεγάλα ταξίδια μεταναστεύσεων όπως πίστευαν παλιά. Αποδείχτηκε πως οι ρέγγες που ψαρεύονται σε τόπους και εποχές διαφορετικές ανήκουν και σε διαφορετικά είδη και κατά συνέπεια τα ταξίδια και οι μετακινήσεις κάθε .κοπαδιού είναι σχετικό περιορισμένα. Παρ» όλα αυτά πρέπει να ξεκαθαρίσουν οι αιτίες για τις οποίες το ψάρεμα της ρέγγας μπορεί να γίνει με τόσο συστηματικό τρόπο.
Πάνω σε αυτό το θέμα ο Μπέρτιν λέει τα εξής: «Είναι καιρός να θυμηθούμε ότι τα ζεστά και πολύ αλμυρά νερά του μεσοτροπικού Ατλαντικού, κινούνται προς τα βόρειο – ανατολικά κατά την διάρκεια του καλοκαιριού και φτάνουν στη συνέχεια στον Βισκαϊκό κόλπο, στην Ιρλανδική θάλασσα, τη Μάγχη, τη Βόρεια θάλασσα και τις ακτές της Ισλανδίας και της Νορβηγίας. Το χειμώνα αυτό ξαναγυρίζουν και αφήνουν τη θέση τους σε νερά πιο κρύα και λιγότερο αλμυρά που προέρχονται από τις πολικές περιοχές».

Πάντως αυτές οι κινήσεις των νερών εξηγούν τις μετακινήσεις των ψαριών και επιτρέπουν τη πρόβλεψη της ποσότητας τους.
Μιλώντας για τις ρέγγες είναι εύκολο να βγάλουμε το συμπέρασμα ότι αυτά τα ψάρια των παράκτιων περιοχών με κρύα και ελαφρώς αλμυρά νερά, δεν μπορούν να ανέβουν στην επιφάνεια παρά μόνο κατά τη διάρκεια της οπισθοδρόμησης των ζεστών και αλμυρών νερών του νότου».Στην πράξη συμβαίνει και κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού ρέγγες να βρίσκονται σε μεγαλύτερα βάθη αποφεύγοντας να ανέβουν στην επιφάνεια μια και η θερμοκρασία της θάλασσας είναι μεγαλύτερη. Κατά συνέπεια, όταν κατά την διάρκεια του καλοκαιριού ή ακόμη και το φθινόπωρο τα ζεστά νερά οπισθοδρομούν, οι ρέγγες μπορούν να ανέβουν στην επιφάνεια,
Σ’ αυτή τη περίοδο γίνεται το μεγάλο ψάρεμα που έχει σαν αποτέλεσμα το πιάσιμο χιλιάδων τόννων ψαριού από τα εκατοντάδες αλιευτικά.
Οπισθοδρομώντας όλο και περισσότερο τα ζεστά νερά προ το νότο, αναγκάζουν τις ρέγγες. να μένουν κατά κάποιο τρόπο «ακάλυπτες», να ανέβουν στην επιφάνεια. Πρόκειται λοιπόν για μια βαθμιαία άνοδο, για τις ρέγγες που βρίσκονται σε ορισμένες περιοχές και όχι για ταξίδι από το βορρά προς το νότο
Παρ» όλο που τελευταία προσπάθησαν να ψαρέψουν τις ρέγγες και κατά την διάρκεια της περιόδου που ζουν στο βάθος της θάλασσας, με μεγάλες τράτες, η μεγάλη αλιεία γίνεται με τους πατροπαράδοτους τρόπους.
Τα αλιευτικά που χρησιμοποιούνται γι’ αυτό το σκοπό είναι πολύ γερά πλοιάρια, ικανό να πλέουν σε οποιεσδήποτε συνθήκες, έχουν πλήρωμα όχι περισσότερο από τριάντα άτομα και σχεδόν πάντα δουλεύουν μεταξύ τους με διάφορους συνδυασμούς. Από αυτά τα πλοιάρια ρίχνουν στη θάλασσα κάθετα δίχτυα με απλή πλέξη. Τα μάτια των διχτύων έχουν υπολογισμένο πλάτος, τόσο που να αφήνει τις ρέγγες να μπαίνουν, αλλά και που να τις εμποδίζει να ξαναβγαίνουν. Αυτά τα δίχτυα που έχουν βάρη από μολύβια στη κάτω μεριά τους, κρατιούνται κάθετα με φελλούς. Ρίχνονται το ένα δίπλα στο άλλο κατά τέτοιο τρόπο, ώστε να δίνουν την εντύπωση ενός μόνο διχτύου που έχει μήκος αρκετά χιλιόμετρα. Αυτό τα δίχτυα δεν μένουν στην επιφάνεια αλλά βυθίζονται γύρω στα 30 μέτρα και καμμιά φορά σε λιγότερο βάθος.
Αυτό το σύστημα επιτρέπει να συναντηθούν τα δίχτυα με τα κοπάδια των ψαριών στο βάθος, που γενικά κινούνται αυτά. Κατά δεύτερο λόγο τα δίχτυα έτσι βυθισμένο δεν εμποδίζουν την κίνηση των αλιευτικών.
Τα δίχτυα κρατιούνται με σχοινιά που έχουν στην άκρη τους σημαδούρες. Αυτό το σύστημα των διχτύων δεν μένει ακίνητο αλλά μετακινείται, με τάση να παρεκτραπεί. Κατ» αυτό τον τρόπο οι ρέγγες που κολυμπούν σε κοπάδια, καμμιά φορά πολυάριθμα, σκοντάφτουν στα δίχτυα και με την τάση που έχουν να πηγαίνουν πάντα μπροστά, βάζουν μέσα το κεφάλι τους και μένουν φυλακισμένες.
Ένας μεγάλος αριθμός ρεγγών πιάνεται τη νύχτα- Πράγματι, τα δίχτυα ρίχνονται το απόγευμα και μαζεύονται την αυγή. Οι ρέγγες ελευθερώνονται επάνω στα πλοιάρια με ένα απλό τίναγμα των διχτύων. Οι ψαράδες είναι πάρα πολύ ικανοί και ελευθερώνουν, σε μικρό χρονικό διάστημα, τα δίχτυα από το πολύτιμο φορτίο τους. Αυτό το σύστημα ψαρέματος είναι γνωστό από το 1400 και μέχρι σήμερα αποδείχτηκε ο καλύτερος τρόπος, μια και απασχολεί τον μικρότερο αριθμό ανδρών και μέσων.

Share

Οι κλίμακες ανόδου

psarika psaria glykoy neroy solomos - Οι κλίμακες ανόδουΗ κατασκευή φραγμάτων, μερικές φορές πανύψηλων, αποτελεί αναμφίβολα μια από τις αιτίες που καθορίζουν το σταμάτημα των αποδημιών και κατά συνέπεια την εξαφάνιση ορισμένων πολύτιμων αποδημητικών ειδών.
Πολλά φυσικά εμπόδια μπορούν να ξεπεραστούν από ορισμένα είδη, όπως ο σολομός, κι αυτά τα εμπόδια θα αποτελούν κίνδυνο για την αναπαραγωγή άλλων αποδημητικών ψαριών, ανίκανων να ξεπεράσουν εμπόδια
. Αντίθετα τα τεχνητά εμπόδια, όπως τα φράγματα, είναι σχεδόν αδιάβατα για οποιοδήποτε αποδημητικό είδος.
Για να αποφευχθεί η σοβαρή ζημιά που προκαλείται από τα εμπόδια της ανόδου των ποταμών, όπως είναι τα φράγματα και τα άλλα φυσικά εμπόδια, κατασκευάζονται στα άκρα αυτών των εμποδίων «κλίμακες ανόδου», που αποτελούνται από κεκλιμένα περάσματα ποικίλου πλάτους, με κλίση κατάλληλη ώστε να μην εμποδίζει την άνοδο, έτσι ώστε το ψάρι. υπερνικώντας την δύναμη του ρεύματος, να μπορεί να περάσει. Μερικές από αυτές τις κλίμακες ανόδου αποτελούνται μάλιστα από μεγάλα σκαλοπάτια, τα οποία έχουν σκοπό να ελαττώνουν την κλίση και την ταχύτητα του ρεύματος, δίνοντας την ευκαιρία στα ψάρια να ξεκουράζονται.
Όπου είναι δυνατό, οι κλίμακες ανόδου επιμηκύνονται έτσι ώστε να ελαττωθεί στο ελάχιστο η ταχύτητα των νερών που τη σκεπάζει. Εξάλλου, τα νερά που εκρέουν απ» τις κλίμακες προκαλούν τα ψάρια που αποδημούν. Λυτά συγκεντρώνονται στην βάση αυτή της κατασκευής και σιγά – σιγά μπαίνουν μέσα και την ανεβαίνουν, ξεπερνώντας έτσι το εμπόδιο.
Όμως δεν είναι όλες κλίμακες ανόδου κατασκευασμένες με τέτοια συστήματα ώστε να εννοούν πραγματικά την άνοδο των ψαριών και πολύ συχνά η υποχρέωση κατασκευής κλιμάκων ανόδου αντιμετωπίζεται με αδιαφορία. Τότε αυτή η κατασκευή αποβαίνει ανώφελη ή τουλάχιστον ελάχιστα αποτελεσματική σε σχέση με τον σκοπό για τον οποίο έχει κατασκευαστεί.
Στην Ιταλία, πολλά φράγματα δεν έχουν ακόμα κλίμακες ανόδου κι οι οργανώσεις των ψαράδων προωθούν αιτήματα έτσι ώστε όλα τα φράγματα να εφοδιαστούν με αυτές τις κατασκευές που είναι απαραίτητες για την κυκλοφορία των ψαριών στα ποτάμια. Συχνά οι εντολές των αρμόδιων αρχών δεν εκτελούνται από τους κατασκευαστές, οι οποίοι ενδιαφέρονται μονάχα για το οικονομικό όφελος της κατασκευής.
Πρέπει να υποσημειώσουμε πως οι κλίμακες ανόδου δεν είναι απαραίτητες μόνο στα μεγάλα αποδημητικά ψάρια αλλά και στ’ άλλα είδη που μετακινούνται τοπικά, όπως η πέστροφα και ορισμένα είδη κυπρίνων, όπως το σκαρούνι. Σ» άλλες χώρες που. σύμφωνα με τη ν άποψη μας είναι πολύ πιο προηγμένες υπάρχουν τέλειες εγκαταστάσεις που εγγυώνται την άνοδο των ψαριών.
Μάλιστα στην Αμερική μαζεύονται και πιάνονται τ’ αποδημητικά ψάρια για να μεταφερθούν πέρα απ1 τα εμπόδια, εκεί που δεν στάθηκε δυνατό να κατασκευαστούν κλίμακες ανόδου.
Σε μερικά Αμερικάνικα και Σοβιετικά φράγματα, , υπάρχουν πραγματικοί ανυψωτές που μαζεύουν τα ψάρια στην βάση του φράγματος και τα μεταφέρουν πέρα απ» αυτό.

Ειδικά σε σχέση με την αποδημία των ψαριών που προέρχονται από την θάλασσα, πρέπει να παίρνουμε υπ» όψη μας πως ένα μεγάλο μέρος του ιχθυολογικού πλούτου δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί από τον άνθρωπο. Το βιομηχανικό ή ερασιτεχνικό ψάρεμα είναι μια δραστηριότητα που παρουσιάζει σημαντικές αβεβαιότητες και μεγάλη ανασφάλεια.
Κι ενώ αυτές οι αβεβαιότητες αποτελούν το μεγαλύτερο θέλγητρο για τον ερασιτέχνη, από οικονομική άποψη δεν αποτελούν ένα στοιχείο που να προσελκύει το ενδιαφέρον.
Στην θάλασσα το μεγάλο ψάρεμα γίνεται συνήθως στα αποδημητικά ψάρια. Είναι απαραίτητο για τους ψαράδες να γνωρίζουν τα χαρακτηριστικά των αποδημητικών φαινομένων και να εφαρμόζουν τις γνώσεις αυτές στην άσκηση της αλιείας.  Ο σημαντικός όγκος των ψαριών που ψαρεύονται με εντατικά και βιομηχανικά συστήματα μπορεί να οδηγήσει στην  σκέψη πως υπάρχει περίπτωση μείωσης της αλιείας αργά ή γρήγορα. Κάτι τέτοιο, τουλάχιστον όσον αφορά ορισμένα είδη, δεν ανταποκρίνεται στην αλήθεια, ενώ για άλλα είναι προφανές. Παίρνοντας υπ’ όψη τις δυνατότητες των σύγχρονων συστημάτων αλιείας, είναι απαραίτητη μια μεγαλύτερη μελέτη  των δυνατοτήτων και των κανόνων που πρέπει να διέπουν την αλιευτική δραστηριότητα. Αν και τα κέρδη της αλιείας στα γλυκά νερά είναι πολύ κατώτερα απ» αυτά που προέρχονται από  το ψάρεμα στην θάλασσα, πρέπει ωστόσο να μελετηθούν  και να εφαρμοστούν εκείνα τα μέτρα που υποδείχνει η εμπειρία  των μελετητών και των ψαράδων, έτσι ώστε να δευκολυνθεί, η μετακίνηση των ψαριών και το μοίρασμα τους σε όλα τα νερά.

Share

Ξεχωρίστε τα φρέσκα ψάρια

mourmoura 300x254 - Ξεχωρίστε τα φρέσκα ψάριαΗ φρεσκάδα των ψαριών κατ’ αρχήν φαίνεται στα μάτια. Στα φρέσκα είναι ζωηρά, αστραφτερά και γεμίζουν την κόγχη, ενώ στα μπαγιάτικα αφυδατώνονται, θαμπώνουν, βυθίζονται στην κόγχη και στα μεγάλα ψάρια εμφανίζουν κηλίδες αίματος.
Τα βράγχια είναι ένα άλλο χαρακτηριστικό σημείο φρεσκάδας του ψαριού, Στα φρέσκα είναι λαμπερά, κόκκινα ή ρόδινα, υγρά και στιλπνά και χωρίς βλέννα. Χρειάζεται όμως προσοχή, για να μη μας ξεγελάει ο φωτισμός που συνήθως είναι εντονότατος για εντυπωσιασμό. Ένα άλλο τέχνασμα είναι η βαφή των ψαριών, με διάφορους τρόπους στα μεγάλα ψάρια, οπότε η παραπλάνηση είναι τέλεια, Προσοχή μεγάλη εδώ στα μπαρμπούνια που είναι και πολύ ευπαθή.
Η  μυρωδιά του  φρέσκου  ψαριού είναι ευχάριστη, μυρίζει θάλασσα και όχι την απαίσια βαριά μυρωδιά του μπαγιάτικου.
Αν η οσμή θυμίζει αμμωνία, είναι σημάδι κακής συντήρησης, ίσως ακόμη και επικίνδυνης σήψης. Το δέρμα και τα λέπια του φρέσκου ψαριού πρέπει να είναι γυαλιστερά, το χρώμα τους  ζωηρό  και  στιλπνό, χωρίς αποχρωματισμούς. Τα λέπια πρέπει να είναι σφιχτοδεμένα και υγρά και να μην αποχωρίζονται εύκολα (σε μια τσιπούρα, ένα λυθρίνι ή ένα σαργό), εκτός από ορισμένα ψάρια όπως η ρέγκα, η σαρδέλα κ.λπ. Η νεκρική ακαμψία είναι χαρακτηριστικό των φρέσκων ψαριών.

Αν κρατήσουμε ένα μικρό ψάρι, έως μισό κιλό το πολύ, από το κεφάλι, αυτό δεν λυγίζει, βρίσκεται σε μια ευθεία, Το ίδιο συμβαίνει και στα μεγαλύτερα αν τα κρατήσουμε από το κεφάλι και την ουρά.
Η σάρκα των φρέσκων ψαριών είναι ανθεκτική και σκληρή και όταν την πιέσουμε με το δάκτυλο μας δεν αφήνει λακκούβα, ενώ το αντίθετο συμβαίνει στα μπαγιάτικα.
Η κοιλιά του φρέσκου ψαριού είναι συμμετρική ως προς το υπόλοιπο σώμα, χωρίς να είναι φουσκωμένη ή πεπλατυσμένη. Το φούσκωμα οφείλεται στα αέρια που δημιουργούνται κατά τη διάρκεια της αλλοίωσης των εντέρων,
Επίσης από τη χαρακτηριστική οπή απορριπτικών λειτουργιών (και όχι μόνον), στο κάτω μέρος της κοιλιάς του κάθε ψαριού, δεν πρέπει να τρέχουν υγρά ή να κρέμονται έντερα.
Οι επαγγελματίες ψαράδες λένε πως αν αγγίξουμε το ψάρι με τα δάκτυλα μας και μόνον, τα τρίψουμε δυο – τρεις φορές μεταξύ τους, στεγνώσουν και μετά τα μυρίσουμε, θα πρέπει να έχουν τη χαρακτηριστική οσμή του φρέσκου ψαριού, αν μυρίζουν άσχημα, το ψάρι είναι μπαγιάτικο!

Share

Μετανάστευση των ψαριών

solomos1 - Μετανάστευση των ψαριώνΗ προσπάθεια αναφέρεται στα ψάρια σε σχέση αποκλειστικά με το ψάρεμα, θα περιοριστούμε στις βασικές πληροφορίες αυτού του ενδιαφέροντος θέματος, που έχουν σχέση με την οργάνωση της βιομηχανικής αλιείας των αποδημητικών ψαριών τον χειμώνα ή το καλοκαίρι.Μπορούμε να θεωρήσουμε αποδημητικά, όλα τα ψάρια αν δεν πάρουμε υπ» όψη μας το μέγεθος της απόστασης που διανύουν.


Για ευκολία, θα χωρίσουμε τις αποδημίες σε τρεις κατηγορίες:

α) Τοπικές αποδημίες στα γλυκά νερά, που συνίστανται στην μετακίνηση ορισμένων ειδών μέσα στα όρια μιας λίμνης
ή ενός ποταμού που πραγματοποιείται για καθορισμένους λόγους όπως η αναπαραγωγή, η αναζήτηση τροφής ή καταλληλότερης θερμοκρασίας.
β) Τοπικές αποδημίες των ψαριών της θάλασσας που γίνονται για τους ίδιους λόγους αλλά καθορίζονται κύρια από μεταβολές της θερμοκρασίας.

Στην πραγματικότητα, αυτή η κατηγορία αποδημιών περιλαμβάνει τις μετακινήσεις μεγάλων μαζών ψαριών: μπακαλιάρων, ρεγγών, γαλάζιων ψαριών και τόννων. Με βάση την εμπειρία των αποδημιών ο άνθρωπος προετοιμάζει τα σύνεργα του για την εντατική αλιεία αυτών των μεγάλων μαζών, γνωρίζοντας πια τις συνήθειες τους και τα σημεία απ’ όπου περνούν οι άξονες της μετακίνησης τους.
γ) Αποδημίες απ’ τα γλυκά νερά στην θάλασσα και αντίστροφα.
Αφορούν μερικά πολύ σημαντικό είδη τόσο για τ’ αλιευτικά ενδιαφέροντα όσο και για τα επιστημονικά.
Μεγάλες μάζες ψαριών μετακινούνται από την θάλασσα στα γλυκά νερά και αντίστροφα.
Λυτές οι αποδημίες χαρακτηρίζουν ειδικά τους σολομούς και τα χέλια, που διανύουν πολλές χιλιάδες χιλιόμετρα χωρίς να ξεφύγουν απ’ την προκαθορισμένη πορεία τους ή να διακόψουν το ταξίδι τους.
Γίνεται εύκολα κατανοητό πως η μελέτη των αποδημιών και ο καθορισμός των αξόνων των μετακινήσεων αυτών των μεγάλων μαζών ψαριών, έχει εξαιρετική χρησιμότητα για τον καθορισμό όλων των απαραίτητων στοιχείων και για την καλύτερη απόδοση της αλιείας. «Οταν οι συνήθειες των ψαριών κι η εποχή του περάσματος τους είναι επακριβώς γνωστό, τότε είναι εύκολο για την οργανωμένη βιομηχανική αλιεία να έχει αποτελέσματα, που στο παρελθόν θα ήταν αδιανόητα. Γι’ αυτό. οι μεγάλες εταιρίες και συνεταιρισμοί καθώς και τα κράτη που ενδιαφέρονται για την βιομηχανική αλιεία, οργανώνουν ειδικές υπηρεσίες έρευνας και πληροφοριών και ξοδεύουν γι» αυτό τον σκοπό μεγάλα ποσά.Το πιο απλό και γνωστό σύστημα μελέτης των αποδημιών· συνίσταται στην σύλληψη ορισμένων ψαριών, καμμιά φορά εκατοντάδων και στο σημάδεμα τους που θα χρησιμέψει στην αναγνώριση τους, άμα πιαστούν αργότερα.

solomos2 - Μετανάστευση των ψαριώνΜ’ αυτόν τον τρόπο, όταν ένα «σημαδεμένο» ψάρι πιάνεται μετά από ορισμένο καιρό σε διαφορετικό μέρος, μπορούν να συλλεχθούν πολύτιμες πληροφορίες σχετικά με το ταξίδι που έκανε. Δηλαδή, μπορούν να καθορίσουν (όντας γνωστός ο τόπος αναχώρησης κι η εποχή όπου βρισκόταν εκεί), πόσο καιρό χρειάστηκε το ψάρι για να φτάσει στο μέρος που πιάστηκε. Πλοία, ειδικά εξοπλισμένα γι’ αυτές τις έρευνες, διασχίζουν τις υποτιθέμενες διευθύνσεις των αποδημητικών κάνοντας συνεχείς δοκιμές, συλλαμβάνοντας ψάρια, για να καθορίσουν με ακρίβεια την κατεύθυνση και την ταχύτητα της μετακίνησης. Επίσης, συλλέγουν κι άλλα σημαντικά στοιχεία, σχετικά με το αποδημητικό ταξίδι.
Μ’ άλλα λόγια, επιθυμούν να επιβεβαιώσουν τις αιτίες για τις οποίας ένα συγκεκριμένο είδος μετακινείται σε πιο βαθιά ή πιο ρηχά νερά, λιγότερο ή περισσότερο θερμά. Καταφέρνουν να μάθουν όλες εκείνες τις πληροφορίες που χρησιμεύουν για να εξηγήσουν τις αιτίες της αποδημίας, οπότε, στην συνέχεια, θα είναι εύκολο να προβλέψουν τις καλύτερες συνθήκες διεξαγωγής του ψαρέματος.

Το σύστημα σημαδέματος των ψαριών για τον καθορισμό όλων αυτών των στοιχείων είναι, όπως είπαμε, το πιο παλιό. Πρέπει όμως να θεωρηθεί ακόμα το καλύτερο μέσο έρευνας γιατί τα άλλα συστήματα που βασίζονται στην εναέρια παρατήρηση ή στις έρευνες με υπερηχητικά μηχανήματα, τα οποία εντοπίζουν την παρουσία ψαριών ακόμα και σε σημαντικά βάθη, δεν είναι το ίδιο ακριβή και είναι ευπρόσβλητα σε ατυχήματα που μπορούν να δυσκολέψουν ή να διακόψουν την έρευνα.
Μπορούν εύκολα να παρατηρηθούν περαστικά ψάρια από αεροπλάνα, αερόστατα κι επίγειους σταθμούς παρατήρησης, υπερυψωμένους από την θάλασσα, σε κατάλληλες τοποθεσίες. Όμως η εναέρια παρατήρηση δεσμεύεται από συνθήκες που μπορούν να την διακόψουν: κατάσταση της θάλασσας που δεν επιτρέπει την παρατήρηση, δυσμενείς μετεωρολογικές συνθήκες κ.ο.κ.
Εξάλλου, η εναέρια παρατήρηση είναι εφαρμόσιμη μόνο για τα ψάρια θερινής αποδημίας και γι’ αυτά που ζουν σε ήπια και ζεστό νερά. Δηλαδή, μπορούν να παρατηρηθούν οι αποδημίες των τόννων και των γαλάζιων ψαριών, σκουμπριών, σαρδελλών κι άλλων ειδών που έχουν το μεγαλύτερο ενδιαφέρον για την βιομηχανική αλιεία στα ήπια νερά. Αυτό το σύστημα παρατήρησης εφαρμόζεται τελευταία από τους Αμερικάνους και τους Ιάπωνες, μόνο στις νότιες περιοχές. Αυτά τα συστήματα παρατήρησης αφορούν κυρίως τις μετακινήσεις των κοπαδιών κατά μήκος των ακτών και κατά συνέπεια η αξία τους είναι σχετικό περιορισμένη.

Εκεί όπου θα ήταν πολύ πιο ενδιαφέρουσα η παρατήρηση των κινήσεων μεγάλων μαζών ψαριών, στις βόρειες θάλασσες προφανώς η εναέρια παρατήρηση δεν είναι δυνατή λόγω της συνεχούς παρουσίας ομίχλης, των δυνατών ανέμων και τελικά επειδή οι βόρειες θάλασσες είναι σχεδόν συνέχεια ταραγμένες κι έτσι δεν επιτρέπουν την παρατήρηση) της μάζας των ψαριών.
Στις μεγάλες αλιευτικές εταιρίες εξαπλώνεται όλο και περισσότερο η χρήση των υπερηχητικών μηχανημάτων, που σήμερα είναι εγκαταστημένα στο μεγαλύτερο μέρος των αλιευτικών.
Στην αρχή αυτά τα μηχανήματα ήταν εγκαταστημένα αποκλειστικά στα πλοία που παρατηρούσαν και μελετούσαν τις αποδημίες των ψαριών. Αυτά τα μηχανήματα χρησίμευαν για να εντοπίζουν το πέρασμα των ψαριών έτσι ώστε να μεταδοθούν σημαντικές πληροφορίες στα αλιευτικά.
Σήμερα, τέτοιου είδους μηχανήματα διαφορετικής ισχύος, είναι εγκαταστημένα σχεδόν σ» όλα τα πλοία ανοιχτής θάλασσας και χρησιμεύουν επίσης στον εντοπισμό τον κοπαδιών, έτσι ώστε το αλιευτικό να ρίξει τα δίχτυα στο κατάλληλο βάθος.Πρέπει να πάρουμε υπ’ όψη μας πως οι αποδημίες των ψαριών – με εξαίρεση αυτές που αφορούν τις παράκτιες περιοχές και καθορίζονται απ’ την απλή αναζήτηση καταλληλότερης θερμοκρασίας και τροφής, που σχεδόν πάντα σχετίζονται μεταξύ τους – αφορούν συχνά πολύ εκτεταμένες θαλάσσιες περιοχές, που δύσκολα ερευνώνται από πλοία ή ελέγχονται με εναέρια παρατήρηση.

solomos4 - Μετανάστευση των ψαριώνΠράγματι τα κοπάδια τον αποδημητικών ψαριών διανύουν πολλές χιλιάδες χιλιόμετρα και τα ελαφρά σκάφη δύσκολα μπορούν να ακολουθήσουν την πορεία τους,  το σύστημα του σημαδέματος παραμένει το πιο συμφέρον από οικονομική άποψη και προσφέρει τα ίδια πλεονεκτήματα των σύγχρονων μέσων.Το σύστημα του σημαδέματος είναι όμως αποτελεσματικό μόνον όταν εφαρμόζεται σε ευρεία κλίμακα γιατί στην απεραντοσύνη της θάλασσας ακόμη και μια μεγάλη ποσότητα σημαδεμένων ψαριών διαλύεται. Κατά συνέπεια δεν μπορούμε να υπολογίσουμε στην πιθανότητα να πιαστεί μεγάλο ποσοστό σημαδεμένων ψαριών, οπότε για να υπάρξουν βάσιμα αποτελέσματα είναι απαραίτητο να σημαδευτεί ένας μεγάλος αριθμός ψαριών. Έτσι υπάρχει ένα επαρκές ποσοστό σύλληψης σημαδεμένων ψαριών ώστε να μας δίνει με αρκετή βεβαιότητα τα στοιχεία που απαιτούνται για την μελέτη του φαινόμενου της αποδημίας.Σύμφωνα με όσα είπαμε προηγούμενα για τα αποδημητικά ψάρια κρίνουμε απαραίτητο να συνοψίσουμε σύντομα .
Ολα τα ψάρια της θάλασσας, απ’ αυτά που εξετάστηκαν, κι ειδικά η ρέγγα. η σαρδέλλα, ο μπακαλιάρος καν ο τόννος μετακινούνται από περιβαλλοντολογικές αιτίες, ενώ άλλα ψάρια του γλυκού νερού κατεβαίνουν στην θάλασσα για να αναπαραχθούν κι άλλα ακόμα απ’ την θάλασσα ανεβαίνουν τα ρεύματα των ποταμών για να γεννήσουν τ’ αυγά τους.

Σίγουρα, ένας από τους κύριους λόγους για τους οποίους μετακινούνται τα ψάρια είναι η αναγκαιότητα ενός κατάλληλου περιβάλλοντος για την αναπαραγωγή. Οι αποδημίες, μέχρι την άφιξη του ψαριού στους τόπους αναπαραγωγής, χαρακτηρίζονται από μια ειδική συμπεριφορά του ψαριού, το οποίο τρέφεται όλο και λιγότερο ή δεν τρέφεται καθόλου, αντίθετα με ότι συμβαίνει στις άλλες περιόδους της ζωής του.Εξάλλου οι αποδημίες που σκοπό έχουν την αναπαραγωγή χαρακτηρίζονται από την συγκέντρωση μεγάλων μαζών σε σχετικά περιορισμένο χώρο, ενώ οι αποδημίες με σκοπό την διατροφή χαρακτηρίζονται απ’ το αντίθετο φαινόμενο. Εξάλλου αυτή την διαφορά μπορεί εύκολα να την καταλάβει κανείς. Το ψάρι μετά την κόπωση της αναπαραγωγής (με γνωστή εξαίρεση τον σολομό) είναι αναγκασμένο να τρέφεται συνεχώς για να αναπληρώσει την ενέργεια που έχασε την περίοδο της κύησης.
Το φαινόμενο της συγκέντρωσης των ψαριών για τη ν αναπαραγωγή είναι ορατό και χαρακτηριστικό ορισμένων θαλάσσιων ειδών, όπως ο τόννος κι ο μπακαλιάρος.
Αυτό δεν σημαίνει πως τα ψάρια που ανεβαίνουν τα ποτάμια, όπως οι σολομοί, διασκορπίζονται, όπως υποστηρίζουν μερικοί μελετητές γενικεύοντας ορισμένα παραδείγματα που αφορούν τα ποταμίσια ψάρια.Πράγματι, οι αλόλες ταξιδεύουν σε μεγάλους σχηματισμούς που δεν διασκορπίζονται καθόλου μετά την περίοδο της αναπαραγωγής αλλά συγκεντρώνονται παίρνοντας μέρος σε φαινόμενα συλλογικής αναπαραγωγής, όπως γνωρίζουν καλά οι Γάλλοι και οι Ιταλοί ποταμίσιοι ψαράδες.

Αναμφισβήτητα, οι αποδημίες καθορίζονται από περιβαλλοντολογικές συνθήκες. Έτσι ορισμένα θαλάσσια ψάρια μετακινούνται ανάλογα με τις μεταβολές των θερμικών συνθηκών των νερών όπου ζουν. «Αλλα έχουν ανάγκη από φως. ενώ αντίθετα άλλα το αποφεύγουν. Δεν μπορούμε όμως ν’ αποκλείσουμε πως η παρουσία ορισμένων χημικών ουσιών που διαλύονται στο νερό ωθεί ορισμένα ψάρια που βρίσκονται σε ειδική φυσική κατάσταση να απομακρυνθούν ή να μπουν στα νερά που είναι χημικά κατάλληλα για τις ειδικές ανάγκες τους.Οι εξωτερικές συνθήκες είναι αναμφίβολα καθοριστικές για το ψάρι κι είναι εύκολο να καταλάβει κανείς πως οι περίοδοι της αναπαραγωγής ή της εντατικής διατροφής είναι σύμφυτες με ευνοϊκές εξωτερικές συνθήκες.

Η ευαισθησία του ψαριού στις εξωτερικές συνθήκες είναι εξάλλου γνωστή στους ψαράδες, οι οποίοι μπορούν να παρακολουθήσουν άνετα την διαφορετική συμπεριφορά του ψαριού όταν συντρέχουν ειδικές συνθήκες θερμοκρασίας και φωτισμού.Πράγματι είναι γνωστό στους ψαράδες πως τα ψάρια τρώνε και τσιμπούν τα δολώματα πιο συχνά, όταν βρίσκονται σε σχετικά ψηλή θερμοκρασία. Σχεδόν όλα τα είδη των γλυκών νερών πιάνονται πιο εύκολα σε νερά πιο ζεστά απ’ το κανονικό. Τέλος είναι γνωστό πως συγκεκριμένες συνθήκες φωτισμού ωθούν ορισμένα είδη. όπως η πέστροφα, να τσιμπήσουν σε δολώματα που άλλες ώρες της μέρας, σε διαφορετικές συνθήκες φωτισμού θα τα είχαν αγνοήσει εντελώς.

Εφόσον τα ψάρια είναι τόσο ευαίσθητα στις συνθήκες που δημιουργούνται από διαφορετική θερμοκρασία ή φωτισμό.  είναι κατανοητό, σύμφωνα με τις μοντέρνες θεωρίες, πως μπορούν να μετακινηθούν και να αποδημήσουν, να αναπαραχθούν     και να τραφούν εντατικά σε ειδικές περιβαλλοντολογικές συνθήκες. Κατά συνέπεια μπορούμε να πούμε πως το ψάρι δέχεται ορισμένες ωθήσεις για να δράσει ανάλογα μ’ αυτές.Επειδή ορισμένοι μπορούν να αμφισβητήσουν πως η αναπαραγωγή κι η εντατική διατροφή του ψαριού συμβαίνουν συνήθως την ίδια περίοδο, μπορεί να προστεθεί πως- προφανώς  οι συνθήκες του εξωτερικού και υποβρύχιου περιβάλλοντος, που  ευνοούν αυτές τις λειτουργίες, συμβαίνουν συνήθως την ίδια
περίοδο ή εποχή.  Εξάλλου, δεν είναι σωστό να υποστηριχθεί πως τα χαράκτηριστικά φαινόμενα της ζωής του ψαριού συμβαίνουν κάθε φορά την ίδια εποχή, αφού είναι γνωστό πως η αναπαραγωγή, η διατροφή και η μετακίνηση των ψαριών πραγματοποιούνται σε περίοδες συχνά αρκετό εκτεταμένες ανάλογα με την πρωίμότητα ή την καθυστέρηση των ευνοϊκών συνθηκών για κάθε μια από αυτές.

Μ’ άλλα λόγια, ενώ η αναπαραγωγή ενός είδους γίνεται τον ένα χρόνο μια συγκεκριμένη περίοδο, δεν μπορούμε να αποκλείσουμε (και πράγματι συμβαίνει αρκετά συχνά) πως τον επόμενο χρόνο θα γίνει σε μιαν άλλη περίοδο.Αυτοί που έχουν ενυδρεία με τροπικά ψάρια, που μπορούν να αναπαραχθούν όντας αιχμάλωτα, ξέρουν καλά πως μπορούν να καθορίσουν την αναπαραγωγή αυτών των ψαριών μεταβάλλοντας απλώς τις συνθήκες του περιβάλλοντος, αυξάνοντας την θερμοκρασία, αυξάνοντας ή ελαττώνοντας το φως, ρίχνοντας στο νερό ορισμένες χημικές ουσίες κ.λπ.Είναι αλήθεια πως αυτά τα ψάρια δεν ζουν σε φυσικό περίβάλλον κι έχουν τροποποιηθεί οι συνθήκες διαβίωσης τους, όμως απ’ την άλλη εφόσον δημιουργηθούν οι ιδανικές συνθήκες στις οποίες τα αιχμάλωτα ψάρια κάνουν σημαντικές πράξεις, όπως η αναπαραγωγή, είναι σίγουρο πως μπορούν να παραχθούν τα επιθυμητά αποτελέσματα, με τον ίδιο ικανοποιητικό τρόπο.

Share

Λαγοκέφαλος ή κουνέλι (Lagocephalus sp.) Tetraοdontidae

l3 300x101 - Λαγοκέφαλος ή κουνέλι (Lagocephalus sp.) TetraοdontidaeΛαγοκέφαλος ή κουνέλι(Lagocephalus sp.) Tetraοdontidae Το συγκεκριμένο είδος ψαριού είναι της οικογένειας Tetraοdontidae, κοινώς γνωστό και ως λαγοκέφαλος ή κουνέλι (Lagocephalus sp.) εξαιτίας των τεσσάρων μπροστινών του δοντιών που μοιάζουν με αυτά του κουνελιού. Έχει σχήμα τορπίλης, γκρι χρώμα, σκούρα στίγματα και δεν έχει λέπια. Στη Μεσόγειο φαίνεται να «μετανάστευσε» γύρω στο 1950, ωστόσο στην Κύπρο έχει εμφανιστεί μόλις τα τελευταία χρόνια. Η κατανάλωση του ψαριού αυτού και ειδικότερα της τετροδοτοξίνης που υπάρχει στο σώμα του, επηρεάζει το νευρικό σύστημα του ανθρώπου και μπορεί να επιφέρει ακόμα και το θάνατο από πνευμονική ανεπάρκεια. Η ποσότητα τετροδοτοξίνης που βρίσκεται στο ψάρι αυτό ποικίλλει και εξαρτάται από την εποχή του έτους και την περιοχή αλίευσής του. Η τοξικότητα αυξάνεται κατά τους καλοκαιρινούς μήνες, οπότε και είναι η περίοδος αναπαραγωγής του. Το ίδιο ψάρι στις περιοχές του Ινδικού Ωκεανού θεωρείται είδος πολυτελείας όπως εμείς θεωρούμε το χαβιάρι. Οι ντόπιοι γνωρίζουν και αφαιρούν τα όργανα του ψαριού, τα οποία περιέχουν το επικίνδυνο δηλητήριο. Η νευροτοξίνη, που φέρει το ψάρι κυρίως στα εντερικά υγρά καθώς και στα αβγά του, σε συγκεκριμένη ποσότητα προκαλεί έντονη ευφορία, αλλαγή της διάθεσης και σε συνδυασμό με την ιδιαίτερη γεύση του αποτελεί είδος πολυτελείας για χώρες όπως η Κορέα. Σύμφωνα με το Τμήμα Αλιείας, η κατανάλωση του ψαριού και της εξαιρετικά τοξικής ουσίας που παράγεται στο σώμα του, που ονομάζεται τετροδοτοξίνη (tetradotoxin-TTX), επιδρά επί του κεντρικού νευρικού συστήματος του ανθρώπου και μπορεί να επιφέρει ακόμα και το θάνατο από πνευμονική ανεπάρκεια. Δεν υπάρχει αντίδοτο στην τετροδοτοξίνη, ενώ τα συμπτώματα που παρουσιάζει η δηλητηρίαση είναι: Μούδιασμα στα χείλη και τη γλώσσα, παραίσθηση στο πρόσωπο και τα άκρα, πιθανό πονοκέφαλο, πόνος στο στομάχι, διάρροια και/ή τάση εμετού, παράλυση, πνευμονική ανεπάρκεια, (δυσκολία στην αναπνοή), θάνατο.

Share

Κινδυνεύουν οι Φάλαινες και τα δελφίνια

dolphi 790x400 300x152 - Κινδυνεύουν οι Φάλαινες και τα δελφίνιαΨηλά στην «κόκκινη λίστα» βρίσκεται η μπλε φάλαινα, Κάποιες από τις μεγάλες φάλαινες αποτελούν αντικείμενο μεγάλης προσοχής. Είναι υπέροχα ζώα και εξαιρετικά σημαντικά, Εμείς, όμως, ρίχνουμε το βάρος μας στα μικρότερα είδη, τα οποία είναι συχνά λιγότερο γνωστά και απειλούνται με εξαφάνιση επισημαίνει ο πρόεδρος της World Conservation Union, γιατρός Ράνταλ Ριβς,
Στην τρίτη κατά σειρά έκθεση της World Conservation Union την τελευταία 15ετία, επισημαίνεται ότι το πλέον απειλούμενο κήτος σήμερα είναι το μπαΐτζι, δελφίνι του γλυκού νερού, το οποίο περιορίζεται πλέον στην κύρια κοίτη του κινέζικου ποταμού
Γιάντζε.Στα μέσα της δεκαετίας του ’80 καταγράφονταν περισσότερα από 300 δελφίνια του αντίστοιχου είδους, ενώ λίγο πριν το τέλος του 2000 ο αριθμός τους είχε μειωθεί δραματικά, φθάνοντας μόλις τα 21 με 23 κήτη.
Κυβερνήσεις, περιβαλλοντικές οργανώσεις και επιστήμονες καταδικάζουν την επανέναρξη της φαλαινοθηρίας στην Ισλανδία μετά από 14 χρόνια. Στα τέλη Αύγουστου του 2003, τρία φαλαινοθηρικά ξεκίνησαν με αποστολή την εξόντωση 38 ρυγχοφαλαινών σε διάστημα έξι εβδομάδων.
Το υπουργείο Αλιείας της Ισλανδίας αποδίδει την επανέναρξη της φαλαινοθηρίας σε «επιστημονικούς» σκοπούς, υπογραμμίζοντας ότι η 14χρονη απαγόρευση του κυνηγιού φαλαινών είχε ως αποτέλεσμα τον πολλαπλασιασμό των θαλάσσιων κητών και την εξαφάνιση κάποιων ειδών μικρότερων ψαριών εις βάρος της αλιείας, Συγκεκριμένα, αναφέρει ότι στόχος της αρχικής εξόντωσης 38 ρυγχοφαλαινών εντός του Αυγούστου και του Σεπτεμβρίου είναι η ακόλουθη μελέτη της επίπτωσης της αύξησης του πληθυσμού τους στα αποθέματα ψαριών.

Έως το 2005 αναμένεται να θανατωθούν 100 ρυγχοφάλαινες, 100 πτεροφάλαινες και 50 αρκτοφάλαινες. Η απόφαση της Ισλανδίας περί επανέναρξης της φαλαινοθηρίας έχει προκαλέσει την εντονότατη αντίδραση των κυβερνήσεων της Βρετανίας και των Ηνωμένων Πολιτειών, καθώς και των διεθνών περιβαλλοντικών οργανώσεων και μεγάλης μερίδας επιστημόνων από όλο τον κόσμο,
Το Διεθνές Ταμείο για την Προστασία των Ζώων επισημαίνει ότι η απόφαση της Ισλανδίας δεν έχει καμία επιστημονική βάση, «Η φαλαινοθηρία ανήκει στο παρελθόν της συγκεκριμένης χώρας και εκεί πρέπει να παραμείνει. . Τη σχετική ισλανδική απόφαση καταδίκασε και η τουριστική βιομηχανία της χώρας, εκφράζοντας φόβους για μείωση της τουριστικής κίνησης.

Η Ισλανδία είχε αρνηθεί το 1986 να υιοθετήσει το διεθνές μορατόριουμ της Διεθνούς Επιτροπής Φαλαινοθηρίας (IWC), αλλά τελικά ενέδωσε στις πιέσεις της διεθνούς κοινότητας και έπαψε να κυνηγά τα θαλάσσια θηλαστικά το 1989.
Οι μόνες άλλες χώρες που συνεχίζουν να κυνηγούν φάλαινες είναι η Ιαπωνία, επίσης για «επιστημονικούς» σκοπούς, και η Νορβηγία, που ουδέποτε υιοθέτησε το μορατόριουμ της IWC και εκμεταλλεύεται τη φαλαινοθηρία για εμπορικούς σκοπούς.

07282015 03a - Κινδυνεύουν οι Φάλαινες και τα δελφίνιαΕκτός από τη φαλαινοθηρία, όμως, και η αλόγιστη χρήση της τεχνολογίας στρέφεται κατά των φαλαινών. Οι συσκευές ηχοεντοπισμού του Ναυτικού μπορούν να προκαλέσουν σε φάλαινες το σύνδρομο αποσυμπίεσης, μια θανατηφόρα διαταραχή παρόμοια με τη νόσο των δυτών, όπως έδειξαν νεκροψίες σε κήτη που πέθαναν κατά τη διάρκεια ναυτικών ασκήσεων. «Τα ευρήματα  αποδεικνύουν ότι τα ναυτικά σόναρ ίσως σκοτώνουν φάλαινες» αναφέρει ο Αντώνιο Φερνάντεζ, ερευνητής κτηνιατρικής παθολογίας στο Πανεπιστήμιο του Λας Πάλμας στα Κανάρια Νησιά.

Σύμφωνα με έρευνα, τα σόναρ -«ραντάρ» ήχου για τον εντοπισμό υποβρυχίων- ίσως δημιουργούν «παρεμβολές» στο σύστημα ηχοεντοπισμού των φαλαινών, με αποτέλεσμα τα κήτη να παθαίνουν σύγχυση. Τα τρομαγμένα θηλαστικά αναδύονται απότομα από μεγάλα βάθη και το σώμα τους αποσυμπιέζεται γρηγορότερα από ό,τι πρέπει, με αποτέλεσμα το άζωτο -που κανονικά είναι διαλυμένο στο αίμα και τους ιστούς- να σχηματίζει φυσαλίδες που αποφράσσουν τα αγγεία.

Εναλλακτικά, τα ηχητικά κύματα υψηλής έντασης θα μπορούσαν τα ίδια να προκαλέσουν το σχηματισμό φυσαλίδων, ανεξάρτητα από τη μεταβολή της πίεσης. Βρετανοί και Ισπανοί ερευνητές εξέτασαν 14 ρυγχοφάλαινες που πέθαναν κατά τη διάρκεια ναυτικών ασκήσεων που πραγματοποιήθηκαν σε ισπανικά ύδατα, με δυνάμεις της Ισπανίας, των ΗΠΑ, της Βρετανίας και άλλων ευρωπαϊκών χωρών. Τα κήτη άρχισαν να ξεβράζονται στα Κανάρια Νησιά τέσσερις ώρες μετά την ενεργοποίηση των σόναρ.
Η παρακολούθηση, η καταγραφή και η έρευνα της αποδημητικής πορείας των φαλαινών θα γίνεται πλέον μέσω δορυφόρου, Δύο δορυφόροι είναι έτοιμοι να εκτοξευτούν στο διάστημα με σκοπό όχι μόνο την παρακολούθηση των φαλαινών, αλλά και άλλων «προστατευόμενων» ειδών ή περιοχών του πλανήτη.

Οι ειδικοί για την προστασία των φαλαινών ελπίζουν πως η χρήση του δορυφόρου θα βοηθήσει σημαντικά στη διάσωση ενός συγκεκριμένου είδους φαλαινών (Franca whale) που έχει σχεδόν εξαλειφθεί από το κυνήγι δύο αιώνων.
Το πρόγραμμα παρακολούθησης φαλαινών αποτελεί κομμάτι ενός ευρύτερου προγράμματος της NASA και διεθνών συνεργατών, Οι ειδικοί ελπίζουν πως οι πληροφορίες που θα συλλέγει ο δορυφόρος θα βοηθήσουν πολύ την έρευνα των «ταξιδιών» και των κινήσεων των ζώων αυτών. Κάθε λίγες ώρες οι πομποί που θα τοποθετηθούν σε ορισμένες φάλαινες θα στέλνουν στον δορυφόρο πληροφορίες για την ακριβή θέση τους και για το πότε βυθίζονται ή αναδύονται.
Οι φάλαινες Franca ταξιδεύουν και τρέφονται σε άγνωστα σημεία του Νότιου Ατλαντικού Ωκεανού, το καλοκαίρι και το φθινόπωρο, και επιστρέφουν στη θάλασσα της Αργεντινής τον χειμώνα και την άνοιξη για να γεννήσουν και να μεγαλώσουν τα μικρά τους.
Όμως, πολλές από αυτές δεν επιστρέφουν ποτέ, γεγονός που κατά πάσα πιθανότητα οφείλεται στο παράνομο κυνήγι. Οι φάλαινες Franca προστατεύονται τα τελευταία 50 χρόνια, με συμφωνία της διεθνούς επιτροπής για τις φάλαινες, όταν ο πληθυσμός τους μειώθηκε τόσο που άγγιζε τα όρια εξαφάνισης του είδους. Όμως, μέχρι τώρα ο αριθμός τους δεν έχει αυξηθεί όσο θα έπρεπε. Εκτιμάται ότι έχουν απομείνει γύρω στις 4.000 με 5.000 φάλαινες.
Οι δύο δορυφόροι EO-mission και SAC-C θα πραγματοποιήσουν και άλλες επιστημονικές αποστολές. Θα μελετούν την ατμόσφαιρα της γης, τα γεωμαγνητικά πεδία και θα μετρούν την ακτινοβολία του διαστήματος.
Συγκεκριμένα ο EO-mission θα συλλέγει πληροφορίες για την κατάσταση στις σοδιές, τα τροπικό δάση, τους κοραλλιογενείς υφάλους, όπως επίσης θα μπορούν να εκτιμηθούν και να μελετηθούν οι συνέπειες στο περιβάλλον διαφόρων φυσικών φαινομένων, όπως οι πλημμύρες, οι εκρήξεις ηφαιστείων ή οι καταιγίδες,

Share

Καθάρισμα ψαριών

1. Κρατώντας το ψάρι από την ουρά ξύνετε τα λέπια με ένα μαχαίρι ή με το ειδικό εργαλείο με κατεύθυνση προς το κεφάλι.
2. Για να καθαρίσετε το ψάρι από τα βράγχια, το κρατάτε με τη ράχη προς τα κάτω και ανοίγετε τα μάγουλα. 3. Τραβάτε τα βράγχια, τα κόβετε και τα πετάτε. Αν θέλετε, κόβετε όλα τα πτερύγια του ψαριού με ψαλίδι.
4. Ανοίγετε την κοιλιά του ψαριού και βγάζετε τα σπάραχνα. Ξεπλένετε καλά το ψάρι κάτω από τρεχούμενο νερό. Τέλος το αλατίζετε, και είναι έτοιμο για μαγείρεμα

Καλή όρεξη..
images 300x120 - Καθάρισμα ψαριών

Share

Η μορφή σώματος του ψαριού

skauari 300x243 - Η μορφή σώματος του ψαριούΤα ψάρια, είναι οπωσδήποτε τα ζώα τα οποία στην εξέλιξη τους, προσαρμόστηκαν πιο εμφανώς στο περιβάλλον που ζουν. Απειρες είναι οι μορφές και τα χρώματα αυτών των υπάρξεων αλλά η μορφή και το χρώμα τους είναι σε άμεση σχέση με τις ανάγκες προσαρμογής κάθε είδους.
Τα νυκτικά ψάρια έχουν ατρακτοειδή, υδροδυναμική μορφή, και οι συνήθειες τους μπορούν εύκολα να αναγνωριστούν.
Φυσικά, και τα ψάρια με πιο κοντόχοντρη μορφή, πεπλατυσμένη, με λιγότερο υδροδυναμική, μπορούν να κινούνται με ευκολία στο στοιχείο τους αναπτύσσοντας, αν χρειαστεί, απρόσμενη ταχύτητα στο κολύμπι , αλλά νυκτικά ονομάζονται τα είδη που μετακινούνται ακούραστα στο υγρό στοιχείο, καλύπτοντας σημαντικές αποστάσεις ή μετακινούνται συνεχώς για να καλύψουν τις ανάγκες τους για τροφή.
Παράδειγμα νηκτικών ψαριών είναι οι τόνοι, των οποίων το σώμα έχει μια τέλεια υδροδυναμική κατασκευή κι η τελειότητα των μορφών του είναι υπέροχη.
Ας σκεφθεί κανείς πως τα στηθιαία και κοιλιακά πτερύγια, μπορούν να εφαρμόσουν στο σώμα σε υποδοχές και θήκες, όπου εισχωρούν στην εντέλεια, χωρίς συνεπώς να αποτελούν το ελάχιστο φρένο, όταν το ψάρι πρέπει να μετακινηθεί με ταχύτητα, λόχου χάρη για να καταδιώξει περιπλανώμενα θηράματα.
Το αποδεικνύουν, ακόμα κι αν δεν γνωρίζει κανείς τις συνήθειες αυτών των ψαριών, η υδροδυναμική μορφή του σώματος και η ισχύς των οργάνων προώθησης, τα πτερύγια, η δύναμη και η νευρικότητα των μυών και του ουριαίου πτερυγίου.
Η μορφή του σώματος αποκαλύπτει τις συνήθειες του ψαριού. Καρχαρίες, μπακαλιάροι, σολομοί καταδιώκουν το θήραμα και κάνουν μακρινά ταξίδια.
Οι λούτσοι, τα μπαρακούντα, αναπτύσσουν μεγάλες ταχύτητες για να συλλάβουν τα ψάρια που αποτελούν γενικά τη συνηθισμένη τους τροφή.
Οι πέστροφες κι οι σολομοί, έχουν μορφή κατάλληλη για να νικήσουν τα πιο ισχυρά ρεύματα, και για να ξεπερνούν εμπόδια που φαίνονται αξεπέραστα. ¶λλα ψάρια με πιο κοντόχοντρη μορφή αποδεικνύονται πιο οκνηρά, λιγότερο γρήγορα. Ο κάρπος παρουσιάζει με την πρώτη ματιά, καθιστικές συνήθειες. Δεν πρέπει να καταδιώκει θηράματα αλλά να ψάχνει υπομονετικά την τροφή του ανάμεσα στα φύκια, ανασκαλεύοντας στη λάσπη του βυθού. Το ίδιο κι η τίγκα, που είναι ευκίνητη αλλά κοντόχοντρη.
Ψάρια με πεπλατυσμένη μορφή ζουν σε βάθος, κολλούν στον βυθό, ψάχνοντας τις τροφές απ’ τις οποίες ζουν, τροφές που δεν ενδιαφέρουν και δεν θα μπορούσαν να ενδιαφέρουν κανένα άλλο είδος.
Έτσι, οι γλώσσες, τα σελάχια, οι ρόμβοι, περιπλανώνται αργά, σε έναν σχετικά περιορισμένο χώρο, συχνά αναπαύονται στο βυθό, με τον οποίο συγχέονται πολύ εύκολα.
Ψάρια με τα πλάγια πολύ πεπιεσμένα, όπως πολλά θαλάσσια είδη, φανερώνουν την προτίμηση τους για περιοχές πλούσιες σε εμπόδια: βράχια, υποβρύχια βλάστηση, ανάμεσα στα οποία μετακινούνται με ευκινησία, πράγμα που δεν θα ήταν δυνατόν ή τουλάχιστον το ίδιο εύκολο σε ψάρια με διαφορετικές μορφές.
cario6 - Η μορφή σώματος του ψαριούΤα ψάρια που ζουν στις κοράλλινες περιοχές, πλούσιες σε χρώματα, είναι κι αυτά χρωματισμένα με πιο ζωντανά χρώματα. με χρωματικούς τόνους που δεν διαφέρουν απ’ τους βασικούς χρωματιστούς του ίδιου του περιβάλλοντος.
Τα ψάρια βυθού είναι σκούρα ή γκρίζα.
Ο λούτσος παίρνει τον πρασινωπό χρωματισμό, πιτσιλωμένο με σκούρους λεκέδες και καστανές κηλίδες, που ταιριάζει στο φυκώδες περιβάλλον στο οποίο κινείται κατά προτίμηση.
Η μορφή του στόματος προδίνει τις συνήθειες των ειδών των ψαριών. Τα ψάρια των βράχων έχουν μικρό και δυνατό στόμα, με γερά δόντια κατάλληλα να ροκανίζουν στις επιφάνειες των βράχων τις φαγώσιμες ουσίες που έχουν κολλήσει.
Ο τόνος έχει δυνατό στόμα, κατάλληλο να αρπάζει με ορμή το καταδιωκόμενο θήραμα, ενώ το σκυλόψαρο που τρέφεται με τα πάντα, έχει εκπληκτικές μασέλες που μπορούν να κατατεμαχίσουν ή και να καταστρέψουν οποιοδήποτε πράγμα του φανεί ορεκτικό, μέσα στην αιώνια πείνα του.
Το μπαρακούντα κι ο λούτσος, είναι εφοδιασμένα με τεράστιες πεπλατυσμένες μασέλες, με μυτερά δόντια που γυρίζουν προς τα πίσω, κατάλληλα για να κρατούν με σιγουριά τα ζωντανά θηράματα.
Τα ψάρια βυθού έχουν σαρκώδες στόμα κατάλληλο να μαζεύει απλά την τροφή, που την ρουφά απ’ το βυθό. Συχνά το στόμα αυτών των ψαριών έχει ριζίδια, όργανα ευαίσθητα, που διευκολύνουν στην έρευνα της τροφής.
Από την εγκυκλοπαίδεια ο Βυθός

Share

Η βιολογία του χταποδιού

p1487 - Η βιολογία του χταποδιούΤο κοινό χταπόδι, Octopus vulgaris είναι το τυπικό είδος του γένους, αλλά και το πλέον δημοφιλές από τα περίπου 100 άλλα είδη που έχουν περιγραφεί.
To χταπόδι είναι ένα είδος το οποίο ζει σε παράκτια νερά από την επιφάνεια μέχρι τα 100-150 μ. Η αφθονία του μειώνεται με το βάθος και είναι σχεδόν μηδενική στο τέλος της ηπειρωτικής κρηπίδας (200μ.).
Σπάνια έχουν γίνει καταγραφές σε μεγαλύτερα Βάθη. Σε πολύ ρηχά νερά βρίσκεται σε ύφαλους και βράχους, αλλά και σε πολλές περιοχές βρίσκεται στην ίδια ή ακόμα και σε μεγαλύτερη ποσότητα σε αμμώδεις πυθμένες και λιβάδια ποσειδωνίας. Είναι προσαρμοσμένο ώστε να ζει σε μεγάλη ποικιλία υποστρωμάτων. Επισκέπτεται επίσης την τροκάδα, καθώς και όλες τις βραχώδεις ακτές, τα λιμάνια και τους μόλους, τις ξέρες και τους πάγκους, καθώς εκεί βρίσκει σπουδαίο καταφύγιο, με πολλές σχισμές για κρυψώνες και πλούσια τροφή. Αποφεύγει συστηματικά τις μεγάλες εκτάσεις με φύκια, καθώς και τους λασπώδεις πυθμένες. Αποφεύγει επίσης και τις πέτρες που κατοικούν αχινοί, γιατί το τσιμπούν και ενοχλείται.
Την ικανότητα του χταποδιού να αλλάζει χρώματα και σχήματα στο δέρμα του ανάλογα με το υπόστρωμα το οποίο βρίσκεται διαθέτουν λίγα κεφαλόποδα. Το χταπόδι μπορεί να αντέξει σε μεταβολές της θερμοκρασίας από 6 έως 33 Βαθμούς Κελσίου. Συνήθως το είδος απαντάται σε νερά θερμότερα από 10°C και ψυχρότερα από 30°C. Οι ανεκτές διακυμάνσεις της αλατότητας είναι από 32 έως 40ppt.

Η ηλικία του χταποδιού δεν μπορεί να υπολογισθεί με ακρίβεια λόγω ελλείψεως σκληρών κατασκευών, αλλά υπολογίζεται ότι είναι από 12 έως 24 μήνες. Στάδιο αυγού: Τα αυγά του χταποδιού (μάζες) βρίσκονται συνήθως σε ρηχά νερά, προσκολλημένα σε σκληρό υπόστρωμα. Γενικά πάντως μάζες αυγών έχουν βρεθεί σε όλα τα Βάθη που συναντάμε και το χταπόδι. Τα θηλυκά επιλέγουν στις βραχώδεις ακτές, μια σχισμή που να προσφέρει καταφύγιο, έτσι ώστε να εναποθέσουν τα αυγά τους. Συχνά μάλιστα, προστατεύουν την είσοδο με όστρακα και μικρές πέτρες που έχουν συλλέξει για το λόγο αυτό. Αντίθετα, σε αμμώδεις πυθμένες, επειδή δεν υπάρχει φυσική κάλυψη, τα αυγά τοποθετούνται συνήθως σε πυθμένες ανθρωπογενούς προελεύσεως (π.χ. λάστιχα αυτοκινήτων, τενεκέδες κ.λπ.). Σε τροπικά και υποτροπικά νερά, αυγά βρίσκονται καθόλη τη διάρκεια του έτους, ενώ στη Μεσόγειο αυγά έχουν συλλεχθεί από το Μάρτιο ως τον Οκτώβριο. Σε θερμοκρασία 25°C τα αυγά επωάζονται για 22-25 μέρες ενώ στους 13°C η διάρκεια της επώασης μπορεί να επιμηκυνθεί και ως τις 125 μέρες. Όταν η θερμοκρασία κατέβει κάτω από τους 10°C, η ανάπτυξη σταματάει για ένα χρονικό διάστημα και συνεχίζεται μόλις η θερμοκρασία φτάσει πάλι τους 10°C. Τα νεο-εκκολαφθέντα άτομα έχουν ένα απόθεμα λεκίθου το οποίο τους επιτρέπει να ζήσουν λίγες ημέρες, αν δεν υπάρχει διαθέσιμη τροφή στο περιβάλλον.
Το κοινό χταπόδι περνάει τις πρώτες 5-12 βδομάδες της ζωής του ως ένας δραστήριος πλαγκτονικός θηρευτής. Τα ζώα τρέφονται με καρκινοειδή, τα οποία βρίσκονται στο πλαγκτόν και άλλους ζώο πλαγκτονικούς οργανισμούς, ενώ μοιάζουν στη γενική τους εμφάνιση με ενήλικα άτομα. Η μετάβαση από την πλαγκτονική στη Βενθική ζωή δεν είναι ξαφνικά, αλλά μια βαθμιαία διαδικασία. Η εγκατάσταση είναι το πρώτο Βήμα για το βενθικό τρόπο ζωής των χταποδιών. Σε αυτή τη φάση τα άτομα αρχίζουν να αναπτύσσουν δραστηριότητες όπως προσκόλληση στο υπόστρωμα, ερπυσμό, αλλά και κολύμβηση για αναζήτηση θηραμάτων, καταφυγίων, αποφυγή θηρευτών κ.λπ.
Στο χταπόδι, επειδή η αναπαραγωγική περίοδος είναι πολύ μακρόχρονη, η αναγνώριση των ηλικιακών κλάσεων είναι πολύ δύσκολη και κάθε ερευνητής δίνει τη δική του εξίσωση για τον πληθυσμό που έχει μελετήσεις. Στην πραγματικότητα η ανάπτυξη δεν είναι ασυμπτωτική, αλλά το μέγιστο των ζώων καθορίζεται από τη φυλετική ωρίμανση και την αναπαραγωγή. Τέλος, η ανάπτυξη εξαρτάται από τη διαθεσιμότητα της τροφής, ενώ ο ρυθμός μετατρεψιμότητας της ποικίλει πολύ. Έτσι, μπορεί να διαφέρει ακόμα και στην ίδια δίαιτα, όχι μόνο μεταξύ των ατόμων, αλλά επίσης και ανά εποχή στο ίδιο άτομο.

p1497 300x196 - Η βιολογία του χταποδιούΩρίμανση: Για τα χταπόδια  που βρίσκονται στη Μεσόγειο μπορεί να υποτεθεί ότι τα ζώα που εκκολάπτονται στα τέλη της άνοιξης ωριμάζουν κατά τη διάρκεια του χειμώνα και γεννούν σε μια ηλικία 12-15 μηνών. Αντίθετα, τα ζώα που εκκολάπτονται στο τέλος του φθινοπώρου και του χειμώνα θα ωριμάσουν το δεύτερο χειμώνα και θα γεννήσουν σε ηλικία 15-18 μηνών. Η διαφορά αυτή έχει να κάνει με τις ευνοϊκές συνθήκες ανάπτυξης που επικρατούν το καλοκαίρι σε σχέση με το χειμώνα.

Μελέτες αποδεικνύουν ότι επακόλουθο της ωοτοκίας είναι ο θάνατος. ¶ρα για τα θηλυκά χταπόδια ο κύκλος ζωής κυμαίνεται μεταξύ 12 και 24 μηνών. Πιθανώς τα αρσενικά άτομα να ζουν περισσότερο. Επίσης, στα 200.000 αυγά του χταποδιού παρατηρείται μια θνησιμότητα της τάξεως του 10% κατά την εμβρυϊκή ανάπτυξη. Το υψηλότερο, όμως ποσοστό θνησιμότητας σε όλο τον κύκλο ζωής του είδους παρατηρείται κατά τη διάρκεια της πλαγκτονικής φάσης.

ΕΞΩΤΕΡΙΚΑ ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ

Το σώμα του χταποδιού αποτελείται από δύο κύρια μέρη: την κουκούλα και τους Βραχίονες (πλοκάμια). Στο σημείο σύνδεσης τους βρίσκεται και το κεφάλι. Είναι το μικρό σκληρό κομμάτι, απ’ όπου ξεκινούν ακτινωτά τα πλοκάμια και απ’ όπου κρέμεται η κουκούλα. Δεν χωρίζεται εύκολα και για το λόγο αυτό πολλοί συγχέουν την κουκούλα με το κεφάλι, το οποίο είναι μόνο ο στενός «λαιμός» πάνω στον οποίο βρίσκονται τα δύο του μάτια. Τα μάτια του χταποδιού εξέχουν κι έτσι μεγάλα όπως είναι καλύπτουν ευρύ οπτικό πεδίο. Το στόμα βρίσκεται από την κάτω πλευρά του κεφαλιού, ακριβώς στο κέντρο του σημείου σύνδεσης των πλοκαμιών. Πρόκειται για μια οπή με κοκάλινο εσωτερικό κέλυφος, το οποίο μοιάζει με ράφμος παπαγάλου. Αυτό είναι και το μοναδικό οστέινο στοιχείο του κορμιού του. Οι οχτώ Βραχίονες του έχουν την ευχέρεια όλων των κινήσεων, ενώ φέρουν από δύο σειρές βεντούζες ώστε να μπορούν να προσκολλούνται στα διάφορα υποστρώματα. Η δύναμη έλξης ή προσκόλλησης κάθε βεντούζας ελέγχεται πλήρως από το χταπόδι. Έτσι τα πλοκάμια λειτουργούν σαν πόδια, σαν χέρια, σαν εργαλεία, τυλίγουν, σφίγγουν, κολλάνε, εκτελώντας οποιαδήποτε εντολή δίνει το ζώο. Το Βάρος του είδους, όσον αφορά τη Μεσόγειο, μπορεί να φτάσει μέχρι και τα 15kg. Σε αυτές τις περιπτώσεις το μήκος τους φτάνει το 1,5 μ. Οι βραχίονες έχουν διατομή κυκλική, είναι χοντροί στην έδρα τους και καταλήγουν πάρα πολύ λεπτοί στα άκρα τους. Οι βεντούζες βρίσκονται όλες από τη μία πλευρά του βραχίονα. Συγκεκριμένα στην κάτω πλευρά, καθώς το χταπόδι στέκεται όρθιο πάνω τους.
Όλα τα μέρη του σώματος του καλύπτονται εξωτερικά από χοντρή μεμβράνη, ένα χοντρόπετσο δέρμα, χρώματος καφετί. Το χρώμα ενδέχεται να ποικίλει από σταχτί έως σκούρο κόκκινο, καθώς προσαρμόζεται εύκολα στο
φυσικό του περιβάλλον. Είναι ένας κλασικός τρόπος αυτοάμυνας, διαδεδομένος σε πολλά θαλάσσια είδη. Πάντως, η από κάτω πλευρά, αυτή με τις βεντούζες, έχει πάντα πιο ανοιχτό χρώμα, φτάνοντας μερικές φορές να παίρνει σχεδόν λευκό χρώμα. Αυτό παρατηρείται πιο έντονα όσο πλησιάζουμε προς το στόμα του ζώου.

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

Ήδη από τη φάση της εκκόλαψης, μπορούμε να διακρίνουμε το φύλο στα άτομα του χταποδιού από κάποια ιδιαίτερα μορφολογικά χαρακτηριστικά. Η ανάπτυξη των αναπαραγωγικών οργάνων είναι ανάλογη με την ανάπτυξη του σώματος και στα δύο φύλα κατά τη διάρκεια της πλαγκτονικής φάσης και των πρώτων Βενθικών σταδίων. Αντίθετα, μόνο από τα εξωτερικά μορφολογικά χαρακτηριστικά, ο καθορισμός του φύλου δεν μπορεί να γίνει, ακόμα και σε νεαρά άτομα. Έτσι, αν υπάρχουν δύο γονάδες στη σπλαχνική κοιλότητα, το ζώο είναι θηλυκό. Αν υπάρχει μία, τότε είναι αρσενικό. Όταν το αρσενικό ζυγίζει 50-70g, η εκτοκοτύλη στον τρίτο δεξιό βραχίονα αρχίζει να διαφοροποιείται. Το μήκος του δεξιού βραχίονα, στα ενήλικα άτομα, είναι το 75% του αντίστοιχου αριστερού βραχίονα. Η εκτοκοτύλη αποτελεί μια διαφοροποίηση, η οποία δεν υπάρχει στα θηλυκά άτομα .
Η αναλογία του σωματικού βάρους και του μήκους του μανδύα δε διαφέρει πολύ μεταξύ των δύο φύλων. Τέλος, τα αρσενικά άτομα γίνονται μεγαλύτερα απ’ ότι τα θηλυκά. Αυτό είναι πιθανόν να συμβαίνει λόγω της θνησιμότητας η οποία παρουσιάζεται στα θηλυκά άτομα μετά των ωοτοκία.

p1503 300x225 - Η βιολογία του χταποδιούΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΙΚΕΣ ΣΥΝΗΘΕΙΕΣ

Όπως προαναφέρθηκε, τα είδη του χταποδιού έχουν αντιπροσώπους και των δύο φύλων. Κατά τη διάρκεια του ζευγαρώματος το αρσενικό πλησιάζει το θηλυκό, το οποίο το απομακρύνει για λίγο, αλλά στη συνέχεια ενδίδει. Τα ζώα μπορεί να ζευγαρώνουν για περίπου μία εβδομάδα, αλλά το αρσενικό ζευγαρώνει και με άλλα θηλυκά και το θηλυκό να δέχεται και άλλα αρσενικά. Συχνά το ζευγάρωμα συμβαίνει όταν τα θηλυκά είναι ανώριμα. Το αρσενικό κάθεται δίπλα ή πάνω στο θηλυκό και Βάζει την εκτοκοτύλη του στη μανδυακή κοιλότητα του θηλυκού. Με αυτό τον τρόπο εισάγει τα σπερματοφόρα. Τα σπερματοφόρα εισέρχονται στις σάλπιγγες και τα κενά κελύφη απορρίπτονται. Η γονιμοποίηση λαμβάνει μέρος στους ωαγωγούς αδένες και τα ώριμα αυγά περνάνε μέσω αυτών έξω από τις σάλπιγγες. Τα θηλυκά όταν είναι έτοιμα να γεννήσουν γίνονται ανήσυχα και ψάχνουν για ένα καταφύγιο, όπου μπορούν να ωοτοκήσουν, ενώ απομακρύνουν τα αρσενικά που προσπαθούν να πλησιάσουν. Τα γενετικά ώριμα άτομα μεταναστεύουν σε ρηχά νερά για να ωοτοκήσουν. Η περίοδος αναπαραγωγής ποικίλει ανάλογα με την περιοχή που βρίσκονται τα ζώα. Συγκεκριμένα, για τη Μεσόγειο έχουν παρατηρηθεί ωοτοκίες από το Μάρτιο έως τον Οκτώβριο. Το Βάθος της ωοτοκίας κυμαίνεται από 4-50 μέτρα, ενώ προτιμούν Βραχώδες υπόστρωμα και αρκετά συχνά αμμώδες ή λασπώδες. Δύο εκκρίσεις από τους ωαγωγούς αδένες, μαζί με τη βλέννα, κολλάνε τα στελέχη των αυγών σε ταινίες, οι οποίες στη συνέχεια τοποθετούνται σε ρηχά νερά και
προσκολλούνται στο υπόστρωμα. Σε βραχώδεις αιγιαλούς τα θηλυκά βρίσκουν μία τρύπα, μία ρωγμή ή κάποιο προστατευμένο μέρος. Οι ύφαλοι αποτελούν καλό καταφύγιο. Σε αμμώδεις ή λασπώδεις βυθούς τα θηλυκά εναποθέτουν τα αυγά τους σε άδεια κελύφη και σε ανθρώπινα αντικείμενα όπως λάστιχα, κονσερβοκούτια, μπουκάλια κ.λ π.. Στα ενυδρεία, τα θηλυκά εναποθέτουν τα αυγά στον τοίχο της δεξαμενής, τακτική η οποία δεν ενδείκνυται. Γι’ αυτό το λόγο είναι καλό να υπάρχει κάποιο τεχνητό καταφύγιο. Τα αυγά του χταποδιού είναι επιμήκη με απιοειδές σχήμα (σαν σουσάμι), μέσου μεγέθους 2mm. Περιβάλλονται μόνο από το χόριο, το οποίο σχηματίζεται από θυλακιακά κύτταρα των γονάδων. Το χόριο περιβάλλει το αυγό και καταλήγει σε ένα μίσχο με τον οποίο όλα τα αυγά σχηματίζουν ένα βότρυ. Ο αριθμός των αυγών ποικίλει ανάλογα με τον αριθμό των ώριμων αυγών που βρίσκονται
στην περίοδο της ωοτοκίας. Συγκεκριμένα κυμαίνεται από 100 ως 400 ενώ ο συνολικός αριθμός των αυγών που εκκολάπτονται ανά άτομο είναι από 100.000 ως 500.000. Κατά τη διάρκεια της ωοτοκίας και στη συνέχεια της επώασης, το θηλυκό σπάνια αφήνει τη μάζα των αυγών. Συνήθως δεν τρέφεται ολόκληρη την περίοδο της ωοτοκίας, η οποία μπορεί να διαρκέσει 4-5 μήνες σε χαμηλές θερμοκρασίες. Η φροντίδα των αυγών περιλαμβάνει τον καθαρισμό τους, με τα άκρα των πλοκαμιών και την ακριβή εκτόξευση νερού από το σιφόνιο στις ταινίες με τα αυγά. Οι εισβολείς συμπεριλαμβανομένων και της πιθανής λείας διώχνονται, παρόλο που τα καβούρια τα οποία παραμένουν όλη τη νύχτα μπορεί να φαγωθούν. Ως κανόνας τα θηλυκά πεθαίνουν λίγο μετά την ωοτοκία του τελευταίου αυγού, αφού έχουν χάσει το 1 /3 του βάρους που είχαν πριν την ωοτοκία. Ποτέ δεν έχει παρατηρηθεί θηλυκό άτομο να γεννά για δεύτερη φορά στη ζωή του. Ο θάνατος των θηλυκών που επέρχεται μετά την εκκόλαψη των αυγών είναι και ο λόγος που δεν παρατηρούνται καθόλου σχεδόν θηλυκά μεταξύ των μεγαλύτερων κλάσεων μεγεθών.
Από την εγκυκλοπαίδεια ο Βυθός
stefanos - Η βιολογία του χταποδιού

Share

Η αναπαραγωγή των ψαριών

1 3 - Η αναπαραγωγή των ψαριώνΤα ψάρια διακρίνονται σε ωοτόκα και ωοζωοτόκα. Όλα τα ψάρια των γλυκών ευρωπαϊκών νερών, εκτός από σπανιότατες εξαιρέσεις, αμελητέες για τα δικά μας ενδιαφέροντα, είναι ωοτόκα. Και το μεγαλύτερο μέρος των ψαριών της θάλασσας, ανήκει σ’ αυτή την κυρίαρχη ομάδα. Σε μερικά είδη το ουρογεννητικό σύστημα, σύνθετο αλλά ταυτόχρονα «πρωτόλειο» είναι ενιαίο στα αρσενικά και διαχωρισμένο στα θηλυκά. Στα περισσότερα είδη των ψαριών τα αρσενικά έχουν σπερμοδούς και τα θηλυκά ωοοδούς, ανεξάρτητες από το ουρογεννητικό σύστημα, που συγκοινωνούν απευθείας με το εξωτερικό. Σε ορισμένα είδη και μεταξύ αυτών σε ορισμένα σολομονιδή, λείπουν οι γεννητικές οδοί: τα σεξουαλικά προϊόντα πέφτοντας στην γενική κοιλότητα του σώματος, εκκρίνονται μέσω «γεννητικών πόρων» που βρίσκονται πίσω απ’ τον πρωκτό.

Είναι λιγότερο δύσκολο να διακρίνει κανείς στα ψάρια τα αρσενικά από τα θηλυκά, στη διάρκεια της περιόδου γονιμοποίησης· διάκριση που, αν και δεν είναι πάντα εύκολη, είναι εντούτοις δυνατή με την εμπειρία στην παρατήρηση των διαφορών χαρακτηριστικών των φύλων, σε κανονικές συνθήκες. Σε πολλά ψάρια, δεν διακρίνονται τα δυο φύλα, παρά μόνο στην ερωτική περίοδο. Ο διαρκής σεξουαλικός διμορφισμός χαρακτηρίζεται κύρια από διαφορές μορφής και πλάτους των πτερυγίων, απ’ το πρόσωπο ή το διαφορετικό χρώμα, ενώ ο εποχιακός σεξουαλικός διμορφισμός χαρακτηρίζεται απ’ το ότι τα αρσενικά αποκτούν μια «γαμήλια φορεσιά». Οι αρσενικοί ρουθίλοι και σχεδόν όλα τα άλλα κυπρινιδή, σκεπάζονται, ολόκληρα ή εν μέρει, από φυμάτια ή κερατώδεις κονδύλους κατά τη διάρκεια της περιόδου του έρωτα, ενώ σε μερικά σερανιδή, βλέπουμε να μεγαλώνει μια κρεατώδης απόφυση στο μέτωπο.

2 2 - Η αναπαραγωγή των ψαριώνΣε μερικά είδη σολομονιδών, τα αρσενικά παίρνουν ένα πιο λαμπερό χρώμα. Για ν’ αναφέρουμε ένα παράδειγμα, το αρσενικό της πέστροφας, κατά την περίοδο της αναπαραγωγής, έχει δύο ωραιότατες κατά μήκος λωρίδες στα πλάγια, ενώ στα θηλυκά αυτές οι λωρίδες είναι πολύ λιγότερο εμφανείς ή λείπουν τελείως. Η ωρίμανση των σεξουαλικών προϊόντων αρχίζει για πολλά είδη το χειμώνα. Τα σεξουαλικά προϊόντα αυξάνουν όλο και πιο γρήγορα σε όγκο, φουσκώνοντας την κοιλιά των αναπαραγωγών με πολύ φανερό τρόπο. Σχεδόν πάντα από την αυξανόμενη πίεση που ασκείται απ’ τον όγκο των σεξουαλικών προϊόντων κι απ’ το μεγάλωμα των γεννητικών αδένων, μειώνεται ή ανακόπτεται η λειτουργία του πεπτικού σωλήνα. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο πολλά είδη ψαριών, κι ιδιαίτερα τα θηλυκά, δεν τρέφονται κατά τη διάρκεια των περιόδων ωρίμανσης των σεξουαλικών προϊόντων και συνεπώς δεν τσιμπούν το αγκίστρι. Ταυτόχρονα, εκδηλώνονται στα ψάρια ανάγκες άγνωστες τις άλλες περιόδους του χρόνου: μερικά ψάχνουν για νερά πιο πλούσια σε οξυγόνο, άλλα για πιο ζεστά νερά, ενώ μερικά είδη που ζουν στη θάλασσα μετακινούνται προς την ακτή ή ανεβαίνουν στην επιφάνεια, εξαιτίας δικών τους ιδιαιτέρων αναγκών.

Το σπέρμα των ψαριών είναι αρκετά υγρό και έχει την όψη πυκνού γάλακτος. Σ’ αυτό το υγρό, ζει ένας ακαταμέτρητος αριθμός σπερματοζώων, τα οποία όταν έλθουν σ’ επαφή με το νερό, χάνουν την ζωτικότητα τους και καταστρέφονται σε ελάχιστο χρόνο. Ένα ελάχιστο ποσοστό σπερματοζώων χρειάζεται για να γονιμοποιήσει τα εναποθετημένα αυγά του θηλυκού αλλά συχνά, ολόκληρο το αρσενικό προϊόν χάνεται τελείως. Τα θηλυκά εναποθέτουν ή εκβάλλουν αυγά με τις πιο διαφορετικές διαστάσεις, ανάλογα με το είδος. Αυτά τα αυγά συχνά είναι διαχωρισμένα μεταξύ τους, άλλες φορές συνδεδεμένα με μια ζελατινώδη ταινία κι άλλες φορές ακόμα σκεπάζονται από βλέννα και μπορούν να κολλούν στη βλάστηση ή τα αντικείμενα, κλαδιά ή βράχια, που βρίσκονται στο βυθό.
Ο αριθμός αυγών που κάθε θηλυκό μπορεί να εναποθέσει είναι αντίστροφα ανάλογος με τις διαστάσεις του.

3 3 - Η αναπαραγωγή των ψαριώνΈνα θηλυκό ρόμβου μεσαίων διαστάσεων μπορεί να εναποθέσει ένα εκατομμύριο αυγά, το θηλυκό του μπακαλιάρου τα μισά. Ανάμεσα στα ψάρια γλυκών νερών, το μέγιστο φαίνεται πως το φτάνει το θηλυκό της λουκιοπέρκας με 200.000 μονάδες, του κάρπου με 100.000, ενώ το ελάχιστο αντιστοιχεί στον σολομό και την πέστροφα: μόλις 2.000 αυγά. Το σπερματόζωο εισχωρεί στο αυγό, μέσω μιας οποής που ονομάζεται μικροπίλο  ένα μόνο σπερματόζωο απ’ όσα περιστοιχίζουν το αυγό μπορεί να εισχωρήσει.
Η γονιμοποίηση μπορεί να είναι εξωτερική ή εσωτερική. Στην πρώτη περίπτωση, τα ψάρια συγκεντρώνονται σε διάφορους αριθμούς στις περιοχές γονιμοποίησης: τα θηλυκά εναποθέτουν τα αυγά και τα αρσενικά εκκρίνουν το σπερματικό υγρό που έρχεται σ’ επαφή με τα αυγά επιτρέποντας έτσι στα σπερματόζωα να τα γονιμοποιήσουν. Στην εσωτερική γονιμοποίηση, τα ψάρια ζευγαρώνουν όπως τα ζώα της ξηράς και το σπερματικό υγρό εισχωρεί απευθείας στο γεννητικό σύστημα του θηλυκού. Δεν θα αναφερθούμε στα ωοζωοτόκα είδη για τα οποία το αυγό παραμένει στο μητρικό σώμα μέχρι τη στιγμή τού ανοίγματος, αλλά θα μιλήσουμε με συντομία για τα χαρακτηριστικά της επώασης στα ωοτόκα είδη, που μας ενδιαφέρουν περισσότερο.

Τα αυγά, γονιμοποιημένα μ’ αυτόν τον τρόπο, παραμένουν σε επώαση για ένα χρονικό διάστημα που ποικίλει, σε συνάρτηση με τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά αλλά και σε σχέση με την θερμοκρασία του περιβάλλοντος. Κανονικά, για τα αυγά που επιπλέουν ή μένουν μετέωρα η περίοδος επώασης είναι μικρότερη, ενώ για τα βυθισμένα αυγά ή εκείνα που κολλάνε στην υποβρύχια χλωρίδα, η διάρκεια αυτής της περιόδου είναι αρκετά μεγαλύτερη. Τα γονιμοποιημένα αυγά έχουν συχνά ιδιαίτερες ανάγκες. Τα αυγά της πέστροφας, χρειάζονται γρήγορη αλλαγή, σταθερή θερμοκρασία, οξυγονωμένα νερά. Τα αυγά ορισμένων θαλάσσιων ειδών, που προορίζονται να επιπλέουν στην επιφάνεια, έχουν ανάγκη απ’ την οξυγόνωση που προκαλείται απ’ τον κυματισμό. Στο τέλος της εμβρυϊκής ανάπτυξης, τα περιβλήματα του αυγού που ήδη έχουν λεπτύνει εξαιτίας της ανάπτυξης του γόνου, σπάνε ή απορροφώνται.

Έτσι, ο γόνος βρίσκεται ελεύθερος στο μεγάλο στοιχείο. Σε όλα σχεδόν τα είδη, ο γόνος γεννημένος με μορφή αρκετά διαφορετική από ‘κείνη του ενήλικου ψαριού, όσο αναπτύσσεται του μοιάζει όλο και περισσότερο, μέχρι να φτάσει σε ίδια ακριβώς μορφή με τους γεννήτορες του, μέσα σε χρόνο που ποικίλει από λίγες μέρες μέχρι λίγους μήνες. Λόγου χάρη, ο γόνος της πέστροφας, που γεννιέται από ενa αυγό διαμέτρου περίπου 5mm, είναι μακρύς λιγότερο από 15 mm. Μοιάζει πολύ λίγο στην ενήλικη πέστροφα, εκτός από τη μορφή του κεφαλιού. Ο γόνος έχει ένα μόνο διπλό πτερύγιο, που ξεκινά από τη μέση της ράχης και δημιουργεί το ουραίο και το εδρικό συνάμα.

4 2 - Η αναπαραγωγή των ψαριώνΗ κοιλιά, είναι βαριά από μια μεγάλη κύστη, που λέγεται μόσχειος σάκος κι περιέχει θρεπτικές ύλες για τη μικρή ύπαρξη, ενώ συγχρόνως είναι για τη στιγμή το μοναδικό αναπνευστικό του όργανο. Λίγο – λίγο, αυτή η κύστη απορροφάται απ’ τον γόνο, που στο μεταξύ σταδιακά παίρνει τη μορφή του ενήλικου. Όταν η κύστη έχει εντελώς απορροφηθεί, ο γόνος μπορεί να τραφεί μόνος του, ψάχνοντας απευθείας την τροφή που την αποτελεί το πλαγκτόν. Οι εκτροφείς πέστροφας αρχίζουν να τρέφουν με αίμα τους γόνους στις λεκάνες επώασης, όταν ο μόσχειος σάκος κοντεύει να εξαφανιστεί, και συνεχίζουν ακόμα για αρκετές μέρες μέχρις ότου το ψαράκι, τέλειο πια στη μορφή, γίνει αρκετά γερό ώστε να μπορεί να μεταφερθεί και να μπορεί να βρει την τροφή του σε φυσικό περιβάλλον.

Η επώαση τού αυγού τής πέστροφας διαρκεί από έναν έως δυο μήνες, ανάλογα με τη θερμοκρασία του νερού, και η ανάπτυξη τού γόνου, απ’ το άνοιγμα του αυγού μέχρις ότου θα έχει φτάσει στην τέλεια μορφή, από τέσσερις έως πέντε εβδομάδες. Απ’ τα αυγά άλλων ψαριών γεννιούνται υπάρξεις που μοιάζουν ελάχιστα στους γονείς: στην περίπτωση του χελιού, οι νύμφες, με μορφή φύλλου ιτιάς, χρειάζονται δύο ή τρία χρόνια, πριν μεταμορφωθούν σε μικρά χέλια. «Αλλα θαλασσινά ψάρια δεν αναγνωρίζουν τα παιδιά τους, τα οποία σχεδόν πάντα έχουν όψη αρκετά πιο ευχάριστη απ’ αυτά.Οι γόνοι των πεπλατυσμένων ψαριών, τέλος, όταν γεννιούνται κολυμπούν σε τελείως κανονική στάση αλλά όταν φτάσουν το μήκος των 6-7 εκατοστόμετρων, όλο και περισσότερο τείνουν να «πλαγιάσουν» στη μια πλευρά, μέχρι να προσαρμοστούν έτσι για πάντα. Ταυτόχρονα, ένα μάτι μετακινείται προς την άκρη της ράχης του κεφαλιού, την ξεπερνά και φτάνει στο άλλο μάτι, πλάι στο οποίο τοποθετείται
.stefanos - Η αναπαραγωγή των ψαριών

Share

Ετήσιο ημερολόγιο του ψαρά

skauari 300x243 - Ετήσιο ημερολόγιο του ψαράΠιο κάτω αναφέρουμε συνοπτικά, τις γενικές συνθήκες για ένα ετήσιο ημερολόγιο ψαρέματος στη χώρα μας, αν και υπάρχουν, όπως είναι φυσικό πολλές διαφοροποιήσεις, τοπικές και χρονικές, που μεταβάλλονται από χρόνο σε χρόνο.

Ιανουάριος :
Κυρίως υπερισχύουν τα ξεροΒόρια και οι παγωνιές, ενώ οι μπουνάτσες είναι σπάνιες, εμφανιζόμενες στις Αλκυονίδες ημέρες. Τα ψάρια απουσιάζουν απ’ τις ακρογιαλιές, γιατί μεταβαίνουν στα Βαθύτερα και κάπως θερμότερα νερά. Στα βράχια συναντάμε λίγους γωΒιούς, χειλούδες, πετρόψαρα, χταπόδια και καλαμάρια, ενώ στα ανοιχτά ψαρεύουμε κυρίως κοκκάλια με τσαπαρί.

Φεβρουάριος – Μάρτιος :
Υπερισχύουν οι νότιοι άνεμοι και λίγοι βοριάδες. Συνήθως ψαρεύουμε σουπιές με ξυλοσουπιά κ.ά. εργαλεία.

Απρίλιος :
0 καιρός βελτιώνεται. Ψαρεύουμε με παραγάδια, κυρίως αφρόψαρα, αλλά και διάφορα πετρόψαρα και αγριόψαρα.

Μάιος :
Καλοκαιρία, αλλά και μπουρίνια. Ψαρεύουμε σπάρους, πετρόψαρα, τόνους, λιθρίνια και γάμπαρη.

louvioς :
Καλοκαιρία. Τα ψάρια χύνουν τα αυγά τους και λόγω της μεγάλης πείνας τους αυτή την εποχή τρώνε πολύ. Ψαρεύονται φαγγριά κυρίως, αλλά και τσιπούρες. Για δόλωμα χρησιμοποιούμε παπαλίνα – σαρδέλλα.

Ιούλιος – Αύγουστος :
Υπερισχύουν τα μελτέμια. Ψαρεύουμε με παραγάδια και ζόκα τη νύχτα κυρίως, σφυρίδες, βλάχους, ροφούς, στήρες, κοκκάλια, γοφάρια και φαγγριά, ενώ με καθετή και παραγάδια ψαρεύουμε πολλά λιθρίνια.

ΣεπτέμΒριος :
Αρχίζουν οι δροσιές και τα πρωτοβρόχια και τελειώνουν τα μελτέμια. Ψαρεύουμε λαβράκια, τσιπούρες, χέλια και σκυλόψαρα.

Οκτώβριος :
Ψαρεύουμε μεγαλύτερα ψάρια με δόλωμα μαριδάκι, όπως λαβράκια, κεφάλους, τσιπούρες, λιθρίνια, ζαργάνες και χταπόδια.

Νοέμβριος :
Επικρατούν οι νοτιάδες και οι φουρτούνες. Τα ψάρια πάνε στα πελάγη. Ψαρεύουμε μουγγριά, λαβράκια, κεφάλους τσιπούρες και χταπόδια.

ΔεκέμΒριος :
Επικρατούν πάλι οι νοτιάδες, αλλά και οι βοριάδες και έχουμε πολλές φουρτούνες, ενώ σπάνιες είναι οι μπουνάτσες. Ψαρεύουμε γόπες, μαρίδες, μπαλάδες, καλαμάρια και χταπόδια.

Share

Ένστικτα ψαριών

cario19 - Ένστικτα ψαριώνΟ αγώνας για την ύπαρξη, που εκφράζεται με την επιθετικότητα και την άμυνα, καθόρισε, στον υποβρύχιο κόσμο που είναι γεμάτος κινδύνους, τα φυσικά ένστικτα να είναι εξαιρετικά οξυμένα, τελειοποιημένα και μερικές φορές εξαγριωμένα στα ζώα που τον κατοικούν.
Το ψάρι ζει συνεχώς σε επαγρύπνηση, για να επιτεθεί και να αμυνθεί. Τα πιο ισχυρά ψάρια, τα πιο τυχερά είδη, τα σαρκοφάγα, εναλλάσσουν την ανάγκη τής επίθεσης με μια συμπεριφορά επιφυλακτικότητας και άμυνας.Σε άλλα είδη, που είναι συνεχώς αναγκασμένα να διαφεύγουν κι έχουν προοριστεί να είναι θύματα, το αμυντικό ένστικτο κυριαρχεί κι είναι πια μέρος τής φύσης αυτών των ειδών.
Το αμυντικό ένστικτο είναι, ακόμα και στα επιθετικά ψάρια, πάντα σ’ επιφυλακή ή τουλάχιστον αυτό ισχύει για την πλειοψηφία των ειδών αυτών. Μόνο μερικοί καρχαρίες δεν εγκαταλείπουν την αιμοβόρα επιθυμία να πληγώνουν, να δαγκώνουν, να σκοτώνουν, ακόμα κι αν είναι οι ίδιοι σε κίνδυνο η ακόμα κι όταν απειλούνται κι έχουν πληγωθεί.
Το ίδιο συμβαίνει για τα μεγάλα μπαρακούντα και για μερικά ψάρια των τροπικών γλυκών νερών, που είναι ικανά να επιτεθούν σ’ έναν εχθρό πιο ισχυρό και άγριο ή να αντισταθούν στην καταδίωξη του.
Στα δικά μας σχετικά ζεστά νερά, η πρώτη θέση ανάμεσα στα επιθετικά ψάρια ανήκει αναμφίβολα στον λούτσο ή σφύραινα..
cario20 - Ένστικτα ψαριώνΑκόμα κι αυτό το άγριο ψάρι όμως, όταν επιτίθεται, δεν σταματά να είναι σε επιφυλακή και επαγρύπνηση, έτοιμο να το σκάσει μέσα στις σκούρες κηλίδες από φύκια, όταν εμφανιστεί κάποιος κίνδυνος.
Το επιθετικό ένστικτο είναι παρόν σ’ όλα τα σαρκοβόρα, μερικά απ’ τα οποία επιτίθενται από ανάγκη για να τραφούν, άλλα από αντίδραση κι άλλα από μίμηση. Οι περκοπέστροφες επιτίθενται στα θύματα τους για να τραφούν και δύσκολα επιτίθενται όταν είναι χορτάτες. Οι πέστροφες κι οι τούρνες, αντίθετα, επιδεικνύουν την επιθετικότητα τους, ακόμα και σ’ αυτή την περίπτωση. Δεν είναι λίγες οι φορές που καθαρίζοντας την κοιλιά μιας πέστροφας ή μιας τούρνας, που πιάσαμε με ορμιά, ανακαλύπτουμε πως προηγουμένως είχαν κάνει ένα χορταστικό γεύμα.
Εννοείται, πως όταν είναι χορτάτα αυτά τα ψάρια, σπάνια καταδιώκουν το θήραμα ή το δόλωμα. Συνήθως επιτίθενται με μια ορμητική κίνηση κι αν αποτύχουν σταματούν αφήνοντας το θήραμα να φύγει. Εντούτοις, είναι δύσκολο στην τούρνα να ξεχωρίσουμε τις αιτίες της επιθετικότητας από πείνα ή  από θυμό, γιατί η τακτική της επίθεσης της δεν διαφέρει στο ελάχιστο είτε στη μια είτε στην άλλη περίπτωση.
Η πέστροφα, αντίθετα, καταδιώκει το θήραμα μονάχα αν έχει όρεξη και σ’ αυτή την περίπτωση, η καταδίωξη είναι διαρκείας, ορατότατη στα ρηχά νερά. Αν αποτύχει μ’ ένα θήραμα, η πέστροφα ακολουθεί άλλο, κι ούτω καθεξής, μέχρι να καταφέρει να πιάσει το θύμα της.
Αν και πολλά ψάρια δεν έχουν όπλα, εμφανίζονται επίφοβα, προπάντων εξαιτίας ξιφών και αγκαθιών. Αλλά τα περισσότερα δεν τα χρησιμοποιούν για να επιτεθούν αλλά για να αμυνθούν. Ο ξιφίας, δεν καρφώνει τα θύματα του αλλά απλώς τα καταδιώκει και τα πιάνει με τα δόντια, όπως κάνει οποιοδήποτε σαρκοφάγο που δεν έχει αυτή τη μυτερή απόφυση.
Αρκετά πιο ανεπτυγμένα είναι, στην πλειοψηφία των ψαριών, τα αμυντικά ένστικτα. Ανάμεσα τους, αν και δεν υπάρχει ένα πραγματικά αμυντικού χαρακτήρα ένστικτο, είναι το ένστικτο προσανατολισμού που οδηγεί ορισμένα είδη να πάρουν χωρίς δισταγμό μια  λάθος πορεία, με το σκοπό να φτάσουν σε περιοχές κατάλληλες για την αναπαραγωγή.
Είναι ακόμα συζητήσιμο το ότι το ένστικτο συγκέντρωσης, γνωστό σε ορισμένα είδη που ζουν σε μεγάλες ομάδες (ρέγκες, μπακαλιάροι κ.λπ), καθορίζεται απ’ την εμπειρία τής μεγαλύτερης δύναμης, όταν ζουν σε μεγαλύτερο αριθμό. Το ότι οι ρέγκες συγκεντρώνονται σε πολυάριθμες ομάδες με σκοπό την άμυνα, είναι μια γνώμη που ισχύει, όσο αυτή που υποστηρίζει πως η συγκέντρωση καθορίζεται από άλλες ανάγκες και χαρακτηριστικά του είδους, όπως λόγου χάρη η αναπαραγωγή.
rofos1 300x288 - Ένστικτα ψαριώνΕίναι βέβαια σωστό ότι: τα ψάρια που συγκεντρώνονται σε μεγάλες ομάδες, όταν μεταξύ τους εισχωρεί ένα κυνηγετικό ψάρι, διαφεύγοντας προς κάθε κατεύθυνση συγχέουν τον εχθρό, αλλά είναι αλήθεια και το γεγονός ότι αυτά τα ψάρια δεν μπορούν να ζήσουν παρά σε αποικία και αισθάνονται την ανάγκη, για άγνωστους λόγους, να συγκεντρωθούν πάλι όταν απομακρυνθεί ο κίνδυνος.
Πρέπει να θεωρήσουμε επίσης σαν αληθινή και μια άλλη υπόθεση, δηλαδή πως ένα είδος ενστίκτου άμυνας μπορεί να καθορίσει την συγκέντρωση σε μεγάλη ομάδα ψαριών του ίδιου είδους».

Το πραγματικό ένστικτο άμυνας είναι το ένστικτο συντήρησης, που εκδηλώνεται με τη διαφυγή, με τις απόπειρες κρυψίματος, με την ανόρθωση των αγκαθιών και άλλων συγκεκριμένων μέσων άμυνας, συχνά με την εξέγερση.
Τα ψάρια, όπως τα άλλα ζώα, επιδέχονται την απόκτηση εμπειρίας. Στις περιοχές όπου το ψάρεμα έχει από καιρό απαγορευτεί είναι εύκολο να πιαστούν ψάρια, άπειρα σε κάθε πολιορκία της πετονιάς. Αλλά, με την πάροδο του χρόνου, παρόλο που ο θαλάσσιος πληθυσμός της περιοχής δεν πρέπει καθόλου να θεωρηθεί σπάνιος πια, οι συλλήψεις γίνονται πιο σπάνιες και πιο δύσκολες.
Το ψάρι γίνεται δύσπιστο και δεν τσιμπά πια αυθόρμητα, όπως γινόταν στην αρχή, κι είναι εξαιρετικά δύσκολο να πιαστούν ψάρια που κατάφεραν να ξεφύγουν, αφού πιάστηκαν έστω και για λίγο στο αγκίστρι.
Η ίδια εμπειρία εκδηλώνεται και για ό,τι αφορά τα αρπακτικά ψάρια. Στην επιφάνεια της ήρεμης θάλασσας, γύρω απ’ τη βάρκα σας, βλέπετε να εμφανίζονται εκατοντάδες μικρές γόπες. Ρίχνετε ένα βαρύ αντικείμενο στο νερό: αμέσως, με ένα πήδημα απότομο, τα μικρά ψάρια ρίχνονται με το κεφάλι προς τα κάτω προς το βυθό, έχοντας προφανώς περάσει το θόρυβο του αντικειμένου για το πήδημα στην επιφάνεια ενός αρπακτικού.
Αμυντικά όπλα, τα ψάρια έχουν στη διάθεση τους αρκετά. Τα αγκάθια που φυτρώνουν στο ρυχιαίο πτερύγιο, στα θωρακικά πτερύγια και τα βραγχιακά επικαλύμματα είναι αρκετά, αν κι όχι πάντα αποτελεσματικά όπλα άμυνας, που ανασηκώνονται τη στιγμή του κινδύνου.
skauari 300x243 - Ένστικτα ψαριώνΗ δυνατότητα που έχουν μερικά ψάρια να παράγουν ηλεκτρικές εκκενώσεις, ακόμα και μεγάλης ισχύος, αποτελεί μια αποτελεσματική άμυνα, εκτός από όπλο επίθεσης, ενάντια σε άλλα ψάρια που προορίζονται με τη σειρά τους να γίνουν θύμα.
Αλλά το πιο αποτελεσματικό όπλο, ιδιαίτερα για τα ψάρια τού βυθού, είναι η ικανότητα τους να μιμούνται το περιβάλλον γύρω. Παραμένοντας ακίνητο το ψάρι εξαπατά πολλές φορές τον εχθρό, που εξερευνά τον γύρω χώρο ψάχνοντας το.
Συχνά, οι φυσικές αντιδράσεις που καθορίζονται από ορισμένες καταστάσεις του περιβάλλοντος, συγχέονται με τις ενστικτώδεις εκδηλώσεις.
Ο σολομός που ανεβαίνει τα ρεύματα για να βρει την κατάλληλη τοποθεσία για την εναπόθεση των αυγών, ωθείται στο κουραστικό ταξίδι από την ανάγκη να βρει πιο οξυγονωμένα νερά (βραγχιοτροπισμός).
Οι ρέγκες κι οι μπακαλιάροι, που όπως είδαμε, μετακινούνται σε διαφορετικές περιοχές ή ανεβαίνουν στην επιφάνεια σε ορισμένες περιόδους του χρόνου, κάνουν αυτή τη μετανάστευση για να βρουν νερά περισσότερο ή λιγότερο αλμυρά (χημειοτροπισμός).
Το ένστικτο να ψάξουν το θηλυκό την περίοδο που προηγείται απ’ την αναπαραγωγή, ονομάζεται γαυροτροπισμός, ενώ η παρόρμηση για μετακίνηση ορισμένων ειδών σε περιοχές πιο κατάλληλες για τα φυσικά τους χαρακτηριστικά και τις δυνατότητες ζωής του, ονομάζεται λιμνοτροπισμός.
Φωτοτροπισμός λέγεται η παρόρμηση να ψάξουν πιο ανοιχτά ή πιο σκούρα νερά, κι αυτό το κίνητρο συχνά συγχέεται με το ένστικτο ορισμένων ειδών να ψάξουν την τροφή ή το θήραμα σε πιο θολά (χέλι) ή πιο καθαρά νερά (καβεδάνος, πέστροφα).
Κάθε είδος, έχει δικές του ανάγκες σε σχέση με την θερμοκρασία του περιβάλλοντος, και γι’ αυτό, σε ορισμένες συνθήκες, ψάχνει νερά πιο δροσερά ή πιο ζεστά, πηγαίνοντας σε ρεύματα ή κερδίζοντας το μέγιστο βάθος σε ήρεμα νερά, αποφεύγοντας ή ψάχνοντας τον αμμώδη ή χωματώδη βυθό. Αυτή η παρόρμηση λέγεται θερμοτροπισμός.
Φωτοτροπισμός είναι η αρνητική ή θετική αντίδραση στις δονήσεις του περιβάλλοντος. Αυτές οι δονήσεις μεταδίδονται στα πολύ ευαίσθητα όργανα των ψαριών (ακοή, πλευρική γραμμή) και το ψάρι δρα ή αντιδρά ανάλογα.
Αλλες παρορμήσεις σπρώχνουν το ψάρι σε μια πιο δραστήρια έρευνα της τροφής, που μερικές φορές οδηγεί σε σημαντικές μετακινήσεις, (τροφοτροπισμός) ή στο ψάξιμο για ρεύματα για να διαφύγει, λόγου χάρη, απ’ τον κίνδυνο να μείνει φυλακισμένο σε νερά που το επίπεδο τους χαμηλώνει (ρεοτροπισμός).
Τα περισσότερα είδη των ψαριών υφίστανται αυτές τις παρορμήσεις (τροπισμός) που εκδηλώνονται, για κάθε είδος, σε βαθμό και αναλογία διαφορετική σε σχέση με άλλες παρορμήσεις.
Η σχέση μεταξύ των διαφόρων τροπισμών, καθορίζει τα χαρακτηριστικά ενός είδους και η αξιολόγηση τους είναι εξαιρετικά σημαντική για ότι αφορά το ψάρεμα.

Share

Ψάρεμα Μαγιάτικου στο Ιόνιο

Ψάρεμα Μαγιάτικου στο Ιόνιο

629 300x300 - Ψάρεμα Μαγιάτικου στο ΙόνιοΤο ραντεβού είχε κανονιστεί μία εβδομάδα νωρίτερα , κάνοντας της διακοπές μου ένα υπέροχο Αύγουστο στην Κεφαλονιά περίμενα τον Στέφανο που θα ξεκινούσε οδικός από Αθήνα μέχρι την  Κυλλήνη και στην συνέχεια με το φουσκωτό του θα ερχόταν στην Κεφαλονιά.

Περίμενα με ανυπομονησία , αφού το ψάρεμα μολύβι φύλακα για Μαγιάτικα που θα επιχειρούσαμε μαζί θα ήταν η πρώτη μου γνωριμία .Σάββατο και περιμένοντας στην όμορφη βεράντα  την άφιξη του άρχισα να ανησυχώ βλέποντας την πολύ φουρτουνιασμένη θάλασσα, λες να μην έρθει αναρωτιόμουνα και εκείνη την στιγμή χτυπάει το τηλέφωνο και στην άλλη γραμμή ο Στέφανος.
(έλα ρε θα αργήσω λίγο γιατί γίνεται το έλα να δεις )  άργησε όσο θες φτάνει να έρθεις θα έρθω ο κόσμος να χαλάσει οκ .

Πράγματι μετά από τρεις ώρες και αφού άρχισα να ανησυχώ αρκετά γιατί η θάλασσα είχε πολλά Μποφόρ τον βλέπω να έρχεται .Αφού έγιναν τα καλωσορίσματα αρχίσαμε να μιλάμε για την εξόρμηση , το δελτίο καιρού έδινε καλυτέρευση  από Τρίτη και έτσι αναμονή με μπάνιο λίγο εγγλέζικο και μεζέδες.Τρίτη στις πέντε το πρωί στο  Ληξούρι  και στην παρέα μας προστέθηκε ο Βαγγέλης  προορισμός η δυτική πλευρά της Κεφαλονιάς .

unnamed file 2 - Ψάρεμα Μαγιάτικου στο ΙόνιοΤο ταξίδι μέχρι τον προορισμό μας κράτησε περίπου μισή ώρα ένα χρονικό διάστημα που πέρασε χωρίς να το καταλάβουμε ,απολαμβάνοντας την ακύμαντη θάλασσα και την ανατολή του ηλίου που έβαφε τα καταγάλανα νερά.Οι μηχανές στο κράτει τα καλάμια για το ζωντανό ετοιμάστηκαν και η αναζήτηση δολώματος ξεκίνησε με ταχύτητα τριών κόμβων και με αόρατες ψιλές πετονιές που στην άκρη τους είχαν τις ματασίνες  , γρήγορα στο σκάφος είχαμε τρεις υπέροχες ζαργάνες και στο σωστό μέγεθος σύμφωνα με τον Στέφανο.

Ετοιμασία του καλαμιού μολύβι φύλακα και βλέποντας με μεγάλη προσοχή την κάθε κίνηση του Στέφανου για να κλέψουμε και κανένα κόλπο.Τοποθέτησε ένα παράμαλλο 40άρη fluorocarbon 10 μέτρων στο στριφτάρι και κάνοντας διπλάρωμα στην πετονιά πέρασε ένα αγκίστρι περαστό και μετά το σταθερό , φτιάχνοντας το παράμαλλο ρώτησα δεν είναι ψιλό και η απάντηση του Στέφανου ήταν , κανονικά θα έπρεπε να βάλουμε ένα 60άρη αλλά αφού δεν γνωρίζουμε τον τόπο έτσι θα αναζητήσουμε και πιο πονηρά ψάρια όπως είναι η συναγρίδα εξάλλου δεν νομίζω να κάτσει χοντρό μαγιάτικο αλλά αν τύχει θα το παλέψουμε πιο πολύ.
Δολώνοντας την ζαργάνα το περαστό αγκίστρι στο κεφάλι και το σταθερό στην ουρά άρχισε να λασκάρει την πετονιά μόλις έφτασε το στριφτάρι τοποθέτησε ένα μολύβι 120 γραμμαρίων και μια οργιά ψιλή πετονιά που δέθηκε στο στριφτάρι στην πλευρά του νήματος και συνέχισε να λασκάρει σιγά σιγά ώστε να μην κατέβει απότομα η ζαργάνα στον βυθό .

Αφού φτάσαμε τον βυθό μου έδωσε το τιμόνι του σκάφους και βλέποντας το βυθόμετρο ανεβοκατέβαζε την πετονιά σύμφωνα με το βάθος .Πέρασε κανένα πεντάλεπτο και ο στέφανος μου είπε να πιάσω το καλάμι γιατί το σκάφος πήγαινε όπου ήθελε βλέπετε εμείς είμαστε ειδικοί στο ψάρεμα ακτής τι να κάνουμε .Ανησύχησα μήπως βρω κάτω αλλά με καθησύχασε λέγοντας μου ότι θα μου λέει αυτός πότε θα ανεβάσω και πότε θα κατεβάσω ,
Οδηγώντας το σκάφος ο Στέφανος εξηγούσε συγχρόνως στον Βαγγέλη πως θα κινήσει το σκάφος σε περίπτωση που πιαστεί ψάρι και εκεί που χάζευα τους άλλους ξαφνικά το καλάμι κάνει ένα δυνατό τράβηγμα , τρελάθηκα τέτοιο πράγμα δεν είχα ξανανιώσει .

Τα φρένα άρχισαν να σκούζουν και ο Στέφανος μου πήρε το καλάμι από τα χέρια .
Μαγιάτικο και καλό φωνάζει βγάλε την βιντεοκάμερα και τράβα .
Χάσαμε την ψυχραιμία μας και γω και ο Βαγγέλης κάναμε τα αντίθετα από ότι μας είχε πει και εκείνος απαθής ρε παιδί μου λες και είχε κάποιο χάνο στο καλάμι του.

lfibre 300x21 - Ψάρεμα Μαγιάτικου στο ΙόνιοΜπροστά μου ζωντανά εξελισσόταν μια μάχη που μόνο σε βίντεο είχα δει μια μάχη κυριαρχίας για τον ψαρά και επιβίωσης για το ψάρι.Πάλευε το ψάρι και συγχρόνως καθοδηγούσε τον Βαγγέλη για την πορεία του σκάφους .Και εγώ εκτελούσα χρέη Οπερατέρ που το χέρι μου το ξέρει θα τραβούσα καλά ένιωθα τα χέρια μου να τρέμουν και πήγαινα πολύ κοντά του πιο μακριά ρε μου φωνάζει τι θα τραβάς εμένα το καλάμι τράβα να δούνε όλοι πως δουλεύει ένα Κίλγουελ .
Ρε τελικά τι ψάρι είναι ρωτάει ο Βαγγέλης Μαγιάτικο απαντά . πόσα κιλά λες να είναι πάνω από τριάντα κιλά λέει ο Στέφανος γονάτισα παιδιά τι λες ρε τρελός είσαι του λέω ήρεμα και θα δεις μου απαντά
Είχαν περάσει δέκα λεπτά και το ψάρι τράβαγε λες και πιάστηκε εκείνη την στιγμή ( θα αργήσει να έρθει ρώτησα ) υπομονή μην ξεχνάς ότι έχουμε ψιλό παράμαλλο και δεν μπορώ να δώσω πολλά φρένα και θέλω επίσης να το φέρω σκασμένο για να το γαντζώσω εκτός αν το γαντζώσεις εσύ μου απαντά , δεν είσαι καλά του λέω τότε βλέπε και μην μιλάς.
Κοίτα ρε εμείς έχουμε τρελαθεί και αυτός πέρα βρέχει η απάθεια του δεν λέγεται μου έκανε πολύ εντύπωση η ψυχραιμία του ο Βαγγέλης ρε ξέχασα τον Βαγγέλη ρε εσύ δεν λες τίποτα άσε έχω χ—–ί επάνω μου κατάλαβα .

631 300x225 - Ψάρεμα Μαγιάτικου στο Ιόνιο Έχουν περάσει είκοσι λεπτά και Στέφανος μου λέει σε λίγο έρχεται το στριφτάρι να είσαι έτοιμος να κόψεις την πετονιά του μολυβιού όχι την μάνα την πετονιά μολυβιού μου ξαναλέει οκ απαντώ .
Κόβοντας την πετονιά από το μολύβι το ψάρι ξαναπήρε όχι για πολύ όμως αυτή την φορά ο Βαγγέλης μόνο που δεν έπεσε στην θάλασσα προσπαθώντας να το δει και σε λίγο φαίνεται μια μεγάλη ασπρίλα ρε κυνηγός είναι ρωτάω Μαγιάτικο σου είπα φωνάζει σύμφωνα με την γυαλάδα δεν μου φαινόταν για τόσο μεγάλο που έλεγε ο Στέφανος  όμως δεν περνάει ένα λεπτό και παρουσιάζεται ένα τέρας πότε το έφερε κοντά πότε το γάντζωσε ούτε το κατάλαβα το μόνο που πρόλαβα ήταν να κάνω στην άκρη με φόβο ( θα το δείτε και βίντεο) και το ψάρι έπεσε στο σκάφος τότε ήταν που επάθαμε ψυχικό τραλαλά και αναφωνήσαμε στην κάμερα παιδιά ο master δείχνοντας τον Στέφανο εκείνος μας είπε καλορίζικο παιδιά αφού φυσικά ήταν οι πρώτη μας συμμετοχή σε τέτοιο θήραμα .
Το ψάρι ήταν τόσο μεγάλο που ούτε λόγος για να μπει σε ψυγείο και ο Στέφανος είπε να φύγουμε για σήμερα ώστε το ψάρι να μην μας χαλάσει το τυλίξαμε με βρεγμένη πετσέτα και πορεία προς τα πίσω φτάνοντας στα δωμάτια η γυναίκα μου και οι φίλοι που μας περίμεναν τρελάθηκαν από χαρά τεμαχίσαμε το ψάρι και  ετοιμάσαμε για τα κάρβουνα τα εφτά κιλά από αυτό τα υπόλοιπα μοιράστηκαν σε άλλους παραθεριστές  χαρακτηριστικό είναι ότι το κεφάλι το κρατήσαμε για την επόμενη μέρα αλλά η κατάψυξη του ψυγείου δεν το χώραγε και το στείλαμε σε άλλο ψυγείο καταψύκτη ενός μόνιμου κάτοικου , για την ιστορία το ψάρι ήταν 38 κιλά
Τελειώνοντας περιττό να σας πω ότι παρήγγειλα αμέσως καλάμι στον Μπάμπη μπας και νιώσω ξανά αυτήν την μοναδική εμπειρία
ευχαριστώ τον Στέφανο που έκανε τόσο μεγάλο ταξίδι μόνο και μόνο για να ψαρέψουμε παρέα.

Share

Το πρώτο μου Μεγάλο ψάρι .

b 26179 2736 225x300 - Το πρώτο μου Μεγάλο ψάρι .Κυριακή 4:00 07/09/2008 το πρωί.

Χτες. Μέσα στον ύπνο μου ακούγετε το ξυπνητήρι να κτυπάει. “Επιτέλους” σκέπτομαι. “Ήρθε η ώρα που περίμενα” .
Με ένα σάλτο βρίσκομαι όρθιος. Ετοιμάζω καφέ και κάνω το πρώτο τσιγάρο της ημέρας σκεπτόμενος αν όλα είναι έτοιμα. Δολώματα, καλάμια, ψυγείο… τελευταίο τσεκάρισμα και έτοιμος για αναχώρηση.

Η μουσική στο αμάξι σε ήπιους τόνους και αφήνω πίσω μου την μεγαλούπολη για να βρεθώ κοντά στον αγαπημένο μου χώρο. Την θάλασσα… Στην διαδρομή κάνω στάση στο σπίτι μιας φίλης μου , “τρελή” σκέπτομαι για να ξυπνήσει τέτοια ώρα, να την πάρω για ψάρεμα μαζί μου. Στο πρώτο της ψάρεμα. “Καφέ” το πρώτο πράγμα που ακούστηκε από το στόμα της. Στάση για καφέ.
Στην πρώτη γουλιά ακούγετε “Καλημέρα”.

Είχαμε περάσει τα πρώτα διόδια και κοιτούσα από τον καθρέφτη τα φωτά της πόλης να απομακρύνονται πίσω μου. Η σκέψη μου όμως ήταν στη θάλασσα. Στη διαδρομή μου λέει η φίλη μου “κοίτα τι όμορφα είναι το ξεκίνημα από το ξημέρωμα”. Ήταν σκοτάδι ακόμα, αλλά στο βάθος του ορίζοντα είχαν αρχίσει οι πρώτες ακτίνες της ημέρας να προβάλλοντα αργά αργά.

Πολλές φόρες έχω αντικρίσει αυτή την μαγεία της αρχής μιας νέας μέρας και πάντα είναι μοναδική. Ήταν η ώρα που άφηνα την εθνική οδό και έπαιρνα τον δρόμο για το μέρος που είχα επιλέξει για το ψάρεμα μου. Σε λίγα λεπτά ήμουν εκεί. Είχε αρχίσει να ξημερώνει για τα καλά. Τα πράγματα βγαίνουν από το αμάξι και τοποθετούνται στην θέση τους πάνω στους βράχους. Το πρώτο καλάμι έτοιμο και ρίχνετε στην μάχη. Δολωμένο με ολόκληρη μάνα. Μετά από λίγο άλλο ένα και αυτό με δόλωμα μάνα παίρνει το δρόμο του προς την θάλασσα. Και τώρα το βάρη πυροβολικό.

Ένα καλάμι με ολόκληρη σαρδέλα.
Ο ήλιος έχει αρχίσει και ανεβαίνει ψιλά. Καυτός. Η ζέστη ανυπόφορη. Μια ομπρέλα παίρνει μέρος στο όλο σκηνικό. Καμία κίνηση από τα καλάμια. Τα δολώματα φαγωμένα. Ξανά και ξανά. Κατά τις 11:00 ακούγετε το κινητό μου να κτυπάει. “Μικρέ ψαρά” ακούγετε “να βάλω φωτιά για τα ψάρια?” Ο αδελφός μου μόλις είχε ξυπνήσει και αγωνιούσε τι είχε γίνει. “5 τσιπούρες του κιλού και δυο γοφάρια του 1,5kgr …” του είπα και αμέσως ακούστηκε από τον αδελφό μου “…ναι και ένα ξιφία”. “Απογοήτευση” του λέω. “Ούτε τσιμπιά. Λιάνομα”. “Υπομονή και θα έρθουν και τα μεγάλα ” μου λέει. Δολώνω ξανά και ρίχνω πάλι.

Επιστρέφω στην σκιά της ομπρέλας. Καθώς μιλούσα με την φίλη μου για τις διακοπές μας, αντιλαμβάνομαι με την άκρη του ματιού μου κίνηση σε ένα από τα καλάμια… “Καλός το” είπα και έτρεξα. Πιάνω το καλάμι στα χέρια μου και ένιωσα τα πρώτα κεφάλια. “Μεγάλο” φωνάζω καθώς αρχίζω να το φέρνω προς τα έξω. Σε λιγάκι το βλέπω να έρχεται. Μια τσίπουρα γύρω στο κιλό. “Κοίτα να δεις που θα βγει αληθινό αυτό που έλεγα στο τηλ στον αδελφό μου” είπα. Η μάχη που έκανε όταν την έφερνα δεν έδειχνε το μέγεθος της. Ετοιμάζω την απόχη ώστε να το φέρω έξω… και τότε κάνει ένα άνοιγμα στο στόμα της και με αφήνει με το καλάμι στα χεριά. Το πρόσωπο μου χλόμιασε. Ο βράχος που στεκόμουν πάνω του χάθηκε κάτω από τα πόδια μου. “Το έχασα” είπα με μια φωνή, ίσα ίσα που βγήκε από το στόμα μου. Καθόμουν και κοιτούσα το άδειο αγκίστρι. Γυρίζω και κοιτάω το πρόσωπο της φίλης μου. Την ίδια έκφραση και στο δικό της. Απογοήτευση. “Θα σε κανονίσω τώρα” λέω στη θάλασσα και δολώνω ξανά. Βγάζω και το καλάμι που είχα δολωμένο συνεχεία με σαρδέλα και το ετοιμάζω με μάνα μιας και σε αυτό το δόλωμα είχα την τσίπουρα. Τρία καλαμιά μάνα.

b 26179 2735 225x300 - Το πρώτο μου Μεγάλο ψάρι .Η ώρα έχει πάει 12:30… και μέσα στην ζέστη ακούω μια θαυμάσια μελώδια. Το καλάμι που μέχρι τώρα ψάρευε σαρδέλα έκανε το θαύμα του. Το καλάμι λυγισμένο από το τράβηγμα και τα φρένα να παίρνουν. Τα μάτια μου άνοιξαν ορθάνοικτα και ένα χαμόγελο στα χείλια μου εμφανίστηκε. Παίρνω το καλάμι στα χέρια μου και καρφώνω. Η καρδία μου χτυπούσε δυνατά μιας και τέτοια αντίσταση δεν είχα νιώσει ξανά. Έβλεπα το καλάμι λυγισμένο και τα φρένα να ακούγονται. Τα κεφάλια δυνατά και μαχητικά. Λύνω λίγο ακόμα τα φρένα για να κουράσω τον μαχητή που έφερνα. Μετά από αρκετή ώρα μάχης είδα μια ασημένια φιγούρα να εμφανίζετε από τα βάθη την θάλασσας.

“θεέ μου” σκέφτηκα τότε, “μην το χάσω και αυτό” μιας και με είχε απογοήτευση πριν από λίγο η θάλασσα. Έκανε μια προσπάθεια να απομακρυνθεί, αλλά τα φρένα σωστά ρυθμισμένα το μόνο που κατάφερε ήταν να πάρει λίγα μετρά.

Ερχόταν τώρα στην αγκαλιά μου. Η απόχη στην θέση της να την δεχτεί. Η πρώτη προσπάθεια αποτυχημένη. Και η δεύτερη. Έδεινε ακόμα την μάχη της προς την ελευθερία. “Δεν θα σε χάσω και εσένα” φώναξα. Η φίλη μου να κοιτάζει χωρίς να ξέρει τι να κάνει. Στο ένα χέρι το καλάμι να φέρνει το ψαρί και στο άλλο την αποχή να προσπαθώ να το βάλω μέσα .
Τότε ακούω μια φωνή από μακριά να με ερωτάει αν θέλω βοήθεια. “έλα” του φωνάζω. Είχε έρθει με την οικογένεια του για μπάνιο και με είδε να παλεύω με το ψαρί και προσφέρθηκε να με βοηθήσει. Πιάνει την αποχή και όπως ήταν μέσα στη θάλασσα κάνει πρώτη προσπάθεια.

Την δεύτερη όμως κατακουρασμένο το ψαρί μπήκε στη αποχή. Το αποτέλεσμα ήταν μια τσίπουρα 2,2 kgr. Το χαμόγελο στα χείλια μου σαν μικρού παιδιού στο πρώτο του δώρο. Το ίδιο και των δυο παραβρισκόμενων. Της φίλης μου και του φίλου που με βοήθησε. Μάλιστα ο «άγνωστος φίλος» από την χαρά του μας έφερε αχινούς που είχε βγάλει για να τους φάμε.

b 26179 2737 225x300 - Το πρώτο μου Μεγάλο ψάρι .“Πρώτη φορά βλέπω να βγαίνει τέτοιο μεγάλο ψαρί από έξω” μου είπε. “Πρώτη φορά που βγάζω τέτοια τσίπουρα απέξω” του λέω και εγώ με το χαμόγελο καρφωμένο στα χείλια μου. Είχα βγάλει μεγάλες τσιπούρες τις τάξεως των 1,5 Kgr- 1,8Kgr. Ποτέ όμως δεν ξεπέρασα τα 2Kgr. Το κατάφερα όμως σήμερα. Μετά αφού συνήρθα από την ένταση της στιγμής, τηλεφωνώ στον αδελφό μου για τα καθέκαστα. “Ο μικρός ψαράς έκανε το θαύμα του” του λέω. “Μεγάλο ?” με ερωτάει. “Θα δεις στην φωτογραφεία που θα σου στείλω” του είπα. Σε λιγάκι με παίρνει και μου λέει πως τα κατάφερα με το θηρίο και του είπα το σκηνικό όπως εξελίχθητε.

Τότε είναι που είδα ένα άλλο καλάμι να γέρνει και αυτό με την σειρά του προς την θάλασσα. “Σε αφήνω” του φωνάζω παρατώντας το κινητό στα βράχια και τρέχω προς το καλάμι. Ο άγνωστος φίλος (άγνωστος γιατί ούτε το όνομα του δεν ρώτησα από την ένταση και στενοχωριέμαι που δεν το έκανα) ακολούθησε από πίσω και ξαναβουτάει στην θάλασσα με την αποχή. Η μάχη δεν ήταν όπως η προηγούμενη. Ήταν μια τσίπουρα των 500gr. Χωρίς πολλά πολλά μπήκε και αυτή στο ψυγείο μαζί με την μεγάλη.

Η ώρα είχε πάει 2:30 το μεσημέρι. Ώρα για να αποχωριστώ την απλόχερη θάλασσα με το δώρο των 2,2 kgr τσίπουρα και το μωρό της των 500gr. Η επιστροφή ευχάριστη και μέσα στα γέλια και στα τραγούδια για την μεγάλη κορώνατη που ερχόταν μαζί μας. Η χαρά ήταν μεγαλύτερη από την κούραση και την ταλαιπωρία της κούρασης που δεν καταλάβαμε το ποτέ φτάσαμε πάλι μέσα στην πόλη.

Το μυαλό μου ακόμα είναι στο ψαρί…και περιμένω ποτέ θα περάσουν οι μέρες για να νιώσω ξανά την τέτοια εμπειρία και την ευχαρίστηση να είμαι διπλά στη θάλασσα δίνοντας μου τέτοιες συγκινήσεις. Το σ/κ δεν αργεί….Μπορεί να είναι λίγο κουραστική η αφήγηση , αλλά είναι μεγάλος ο ενθουσιασμός μου για το ψαρί που έβγαλα και ήθελα να το μοιραστό μαζί σας όπως το ένιωσα. Δεν φτάνει φυσικά το μέγεθος άλλων ψαριών που βλέπω κατά καιρούς στο site, αλλά για μένα ήταν μεγάλο.

diafanos Θωμάς

Share